(FOTO) Ručni krst savinskog arhimandrita u Drobnjaku

Nije poznato na koji je način ručni krst trebinjsko-savinskog arhimandrita i igumana manastira Savina Leontija Avramovića dospio u crkvu Svetog Nikole u drobnjačkom selu Kosorići kod Šavnika, gdje se i danas čuva.

Zahvaljujući ćiriličnom natpisu na krstu, otkriveni su podaci o njegovom vlasniku, ali i o majstoru koji ga je izradio – zlataru Iliji Jovanoviću iz Herceg Novog.

Istraživač dr Goran Komar kaže da mu je na ovaj dragocjeni predmet ukazano tokom njegoe posjete Drobnjaku.

– U januaru 2024. godine prisustvovao sam Svetosavskoj akademiji u selu Pošćenje. Sveštenik Draženko Ristić, paroh šavnički, pokazao mi je ručni metalni krst sa ćiriličnim natpisom koji se čuva u crkvi Svetog Nikole u Kosorićima - kaže Komar.

(FOTO) Ručni krst savinskog arhimandrita u Drobnjaku

Crkva Sv. Nikole u Kosorićima

- Željko Šapurić

Prema njegovim riječima, već prvi pogled na natpis donio je značajno otkriće.

– Vlasnik krsta bio je savinski arhimandrit Leontije iz svešteničkog roda Avramovića, ličnost značajnog formata u istoriji Srpske pravoslavne crkve. Natpis pominje i majstora Iliju koji je izradio krst. Zahvaljujući dokumentima Arhiva Herceg Novi i istraživanjima Đurđice Petrović o hercegnovskim zlatarima 18. vijeka, može se utvrditi da je riječ o Iliji Jovanoviću Telembaku - ističe Komar.

Saradnik i povjerenik mitropolita Stefana Ljubibratića

– Arhimandrit Leontije pominje se u arhivskim dokumentima kao saradnik i povjerenik mitropolita Stefana Ljubibratića, koga su Mlečani protjerali 1722. godine. Kasnije se javlja kao iguman manastira Savina i jedan od nosilaca borbe za očuvanje pravoslavlja u periodu bez episkopske vlasti u mletačkoj provinciji Dalmaciji i Boki.

On je učestvovao i na pravoslavnoj skupštini u Benkovcu 1731. godine, koja je, na prijedlog oca Simeona Končarevića, odbila uniju sa Rimokatoličkom crkvom. Nekoliko godina kasnije, kada je mletački senat dozvolio izbor pravoslavnog episkopa u provinciji, Leontije se pojavio kao jedan od kandidata- navodi Komar.

On podsjeća da je ovaj majstor izradio srebrni okov za jevanđelje Kijevo-pečerske lavre iz 1697. godine, koje je kupio Petar Ćelović iz Risna, kao i diptih jeromonaha Arsenija Kaluđerovića iz 1731. godine. Ilija Jovanović je, kako navodi, izradio i jednu potohljebnicu za manastir Praskvicu.

Kako je krst arhimandrita Leontija dospio u Drobnjak danas nije moguće pouzdano utvrditi. Ipak, ovaj predmet iz 1729. godine svjedoči o ugledu savinskog arhimandrita, koji se i tada pominje kao "arhimandrit trebinjski". Istovremeno, krst podsjeća na nastojanja savinskih igumana da se obnovi značaj starog mitropolitskog središta u Tvrdošu i da se sačuva duhovna veza između manastira Tvrdoš i Savina.

Otac Leontije, vlasnik krsta, poticao je iz hercegovačkog bratstva Avramovića, koje je Crkvi i Boki dalo veliki broj sveštenika.

– Njihovu čitulju objavio sam u izdanju manastira Savina 'Savinske čitulje novskih familija' 2003. godine. Čitulja počinje imenima arhimandrita Georgija, Leontija i Ilariona. Moguće je da su Avramovići, nastanjeni u selu Trebesin kod Herceg Novog, dali najveći broj sveštenika u zapisanoj istoriji ovog grada, pa i čitave Boke -naglašava Komar.

Željko Šapurić

Preuzmite našu aplikaciju