Suve slavine i mrak tjeraju turiste

Dok zvaničnici državnih i lokalnih institucija sumiraju protokolarne uspjehe i plasiraju optimistične statističke podatke o broju ostvarenih noćenja, surova realnost na crnogorskom primorju tokom ovog ljeta pokazuje potpuno drugo lice.

Između proklamovanog statusa elitne mediteranske destinacije i stvarnog stanja na terenu zija ogromna provalija: desetine hiljada mještana i stranih gostiju u najvažnijim turističkim centrima danas preživljavaju u uslovima nedostojnim 21. vijeka. Redovne nestašice struje, višenedjeljni nedostatak vode za piće, protesti ogorčenih građana i masovni prijevremeni odlasci nezadovoljnih turista postali su zaštitni znak crnogorskog ljeta 2026. godine. Umjesto da se razvojne strategije oslanjaju na unapređenje kvaliteta usluge, bazična infrastrukura – vodovodna i električna mreža – doživljava potpuni sistemski kolaps pod opterećenjem ljetnjeg špica.

Najkritičnija situacija od početka juna evidentirana je na području barske opštine, koja proživljava prave komunalne havarije u sutomorskim i okolnim prigradskim naseljima. Dok prema procjenama na teritoriji Sutomora ovih dana boravi preko deset hiljada gostiju, visinske zone poput naselja Brca, Rutke, Šaren Sad i Suvi Potok već nedjeljama nemaju elementarne uslove za život. Problemi sa vodosnabdijevanjem u ovim dijelovima grada nijesu sporadični incidenti, već hronično stanje: voda u slavinama stiže samo na sat ili dva tokom duboke noći, dok su tokom dana, na tropskim vrućinama, cijevi potpuno suve.

Dramatični pad izdašnosti lokalnog izvorišta "Brca", uzrokovan sušom i ekstremno visokim temperaturama, u kombinaciji sa nekontrolisanom i enormnom potrošnjom u nižim zonama, doveo je do toga da sistemi pod pritiskom fizički ne mogu da poguraju vodu ka višim kotama. Mještani koji nemaju privatne cisterne i skupocjene hidrofore ostavljeni su na milost i nemilost improvizacijama, dok se njihovi gosti opremaju balonima iz prodavnica kako bi obezbijedili minimum higijene.

Član Upravnog odbora Udruženja za razvoj Brca Slaviša Vučković upozorava za "Dan" da posledice ovog sušnog kolapsa neće biti kratkoročne, već da će se šteta mjeriti godinama kroz gubitak povjerenja tradicionalnih gostiju koji decenijama ljetovnu u ovom dijelu primorja.

– Turisti nas s razlogom napuštaju i to je šteta koja će biti vidljiva i u narednim godinama. Po čitavu noć "lovim" vodu i punim kanistere i burad kao prije pola vijeka. Zamislite kada neko dođe iz Subotice ili Banjaluke da ljetuje u Sutomoru i naiđe na suve slavine. Ljudi jednostavno ne mogu da vjeruju da se to u ovom vijeku događa. Plašim se da, ako se ovo hitno ne riješi, turisti postaju rijetkost u našem naselju – ističe Vučković.

Novaković: Raspapa se infrastruktura, a Bar zaslužuje više

Povodom kompletnog komunalnog haosa na primorju za "Dan" se oglasio i odbornik u Skupštini opštine Bar, Radomir Cakan Novaković, koji upozorava da je neshvatljivo da Opština sa ogromnim novcem na računu ne može da obezbijedi osnovne uslove za svoje građane i goste.

– Pisao sam o problemima u Šušnju. Danas čitamo o turistima koji napuštaju Utjehu nezadovoljni uslovima. Šušanj, Utjeha, Sutomore, Čanj… različita mjesta, ali sve češće ista priča: infrastruktura ne prati razvoj Bara. A moramo se zapitati kako je to moguće? Budžet Opštine Bar je oko 65 miliona eura, a istovremeno iz godine u godinu ostaju ogromna neutrošena sredstva. Samo u prethodnom periodu govorili smo o oko 30 miliona eura koji nijesu realizovani, između ostalog i zbog nedostatka spremnih i kvalitetnih projekata – naglašava Novaković.

On podvlači da je to pitanje odnosa prema gradskom razvoju i građanima.

– I dok novac stoji, naši građani čekaju vodu, bolje puteve, uređenu infrastrukturu i normalne uslove za život. Naši privrednici čekaju bolje uslove za rad, a turisti odlaze nezadovoljni. To nije samo pitanje politike. To je pitanje odnosa prema našem gradu. Kao privrednik znam koliko svaki gost znači. Kao Baranin znam koliko volimo ovaj grad. A kao odbornik smatram da je moja obaveza da govorim kada vidim da Bar može i mora bolje. Ne možemo imati more, prirodu, potencijal i ljude, a da nam osnovna infrastruktura bude slabija od onogo što Bar zaslužuje. Novac nije dovoljan ako nema projekata. Projekti nijesu dovoljni ako se ne realizuju. A obećanja nijesu dovoljna ako građani ne vide rezultate. Jer kada turista ode nezadovoljan, ne gubimo samo jednog gosta. Gubimo prihod, reputaciju, i dio budućnosti našeg grada – zaključuje Novaković.

On dodaje da nestašica vode uzrokuje i sekundarne komplikacije, poput enormnog povećanja količine otpada na ulicama. Domaćinstva su prinuđena da masovno kupuju vodu u balonima i plastičnim flašama, čime se komunalni haos u sutomorskim naseljima dodatno usložnjava.

Ništa bolja situacija nije ni u susjednim Rutkama, gdje preko šest stotina kuća gotovo tokom čitave godine nema kontinuirano vodosnabdijevanje. Mještani podsjećaju da su sopstvenim sredstvima gradili primarnu mrežu i strujnu infrastrukturu, ali da su novi, divlji i nekontrolisani priključci preopteretili sistem do te mjere da pumpne stanice izbacuju iz rada. Ista slika preslikava se i u Dobrim Vodama, Utjehi i Čanju. Na području Dobrih voda i Utjehe, koja nemaju u potpunosti izgrađenu primarnu vodovodnu mrežu, građani se oslanjaju na privatne auto-cisterne čije su cijene zbog velike potražnje otišle u nebesa, dok visoke zone u Zaljevu i Polju danima trpe žeđ.

U Sutomorskom naselju Brca voda postaje luksuz, a turisti rijetkost

Na optužbe građana iz doo "Vodovod i kanalizacija" Bar odgovaraju tvrdnjama da Regionalni vodovod ne može da isporuči dovoljne količine vode kako bi pokrivao pikove potrošnje u špicu sezone, zbog čega su prinuđeni da uvode lokalna preusmjeravanja, dijele suvo korito po zonama i pojačavaju kontrole divljih priključaka. Međutim, građanima takva objašnjenja više ne znače ništa dok iz dana u dan gledaju prazne apartmane i prepravljene rezervacije.

Paralelno sa suvim slavinama, barsko primorje se suočava i sa haosom u elektroenergetskom sistemu. Dok Sutomore i Šušanj kubure sa vodosnabdijevanjem, naselja Veliki pijesak, Utjeha i Polje u više navrata su tokom najvećih vrućina ostajala bez električne energije. Kada na to dodamo i nedavne incidente sa izlivanjem otpadnih voda i kanalizacije na lokaciji Žukotrlica, zbog čega je na pojedinim dijelovima plaže morala biti istaknuta zabrana kupanja, postaje jasno da je lokalna infrastruktura pretrpjela kompletan slom.

Ovim povodom oštro su reagovali i iz Opštinskog odbora Građanskog pokreta URA Bar, ocjenjujući stanje u barskoj opštini kao alarmantno i kritično.

– Nedopustivo je da građani u 21. vijeku danima nemaju osnovne uslove za normalan život. Sutomore i Šušanj danima muku muče sa urednim vodosnabdijevanjem i restrikcijama vode, dok na Velikom pijesku, Utjehi i Polju mještani i gosti ostaju bez električne energije. Dodatno, izlivanje kanalizacije u Žukotrlici dovelo je do zabrane kupanja zbog lošeg kvaliteta vode, čime se direktno ugrožava zdravlje ljudi i nanosi njemjerljiva šteta ugledu naše opštine — saopštili su iz barske URE, pozivajući Opštinu Bar, CEDIS, Vodovod i Vladu Crne Gore da se hitno i bez odlaganja uključe u rješavanje ovih problemi.

Iz ove partije ističu da nadležne institucije i lokalna samouprava ne smiju dozvoliti da građani i turisti budu prepušteni improvizaciji, čekanju i protestima ispred šaltera.

– Ovako stanje direktno ugrožava kvalitet života lokalnog stanovništva, ali i zadaje težak udarac ljetnjoj turističkoj sezoni. Turisti koji borave bez vode i struje ili im je onemogućeno kupanje na plažama s pravom su nezadovoljni. Ovakve slike iz Bara ozbiljno narušavaju turistički proizvod grada i degradiraju reputaciju Crne Gore kao primamljive destinacije — poručili su iz URA.

Problemi sa infrastrukturom, međutim, nijesu ekskluzivitet samo barske rivijere. Iako je Regionalni vodovod ove godine obezbijedio nešto stabilniji protok sa izvorišta "Bolje sestre" ka Budvi, Tivtu i Ulcinju, Boka kotorska se takođe suočavala sa ozbiljnim vanrednim situacijama.

U Kotoru je krajem jula i početkom avgusta došlo do velikih poremećaja na lokalnim vodoizvorištima usled nevremena i zamućenja. Zbog toga voda na teritoriji čitave kotorske opštine danima nije bila higijenski bezbjedna za piće, pa su mještani i armija turista bili prinuđeni da se snabdijevaju isključivo flaširanom vodom. Situacija se stabilizovala tek 3. avgusta, kada su nadležne analize potvrdile ispravnost.

S druge strane, u Herceg Novom su zbog ogromne potrošnje i čuvanja izdašnosti izvorišta Opačica već od 6. avgusta uvedene zvanične noćne restrikcije u terminu od ponoći do pet časova ujutru, kako bi se rezervoari popunili za naredni dan. Pored toga, na lokalnim izvorištima poput Sušćepana i Trebesina voda danima nije bila za piće bez prethodnog prokuvavanja, dok su visinske zone Igala, Savine i Škvera trpjele česte višenedjeljne havarije na zastarjelim cijevima.

Kada se podvuče crta ispod ovogodišnjih ljetnjih nevolja, postaje jasno da crnogorski turizam gubi bitku upravo tamo gdje bi morao biti najjači – na temeljima osnovne gradske infrastrukture. Svaki prekinut kabl i suva slavina direktno urušavaju godine ulaganja u promociju i izgradnju imidža. Ukoliko se umjesto kozmetičkih mjera i prebacivanja odgovornosti sa jednog nivoa vlasti na drugi hitno ne pristupi sistemskoj rekonstrukciji vodovodnih i strujnih mreža, Crna Gora rizikuje da od oaze mediteranskog turizma postane destinacija koju će gosti u širokom luku zaobilaziti.

U Boki kotorskoj restrikcije i zamućenja, u Baru havarije na mreži

Iako su nadležni najavljivali da će Regionalni vodovod tokom ove sezone uspjeti da izmiri sve potrebe crnogorskog primorja zahvaljujući dodatnim zaštitnim mjerama na zahvatu "Bolje sestre", praksa na terenu izbacila je na površinu duboke sistemske slabosti lokalnih mreža. Pored decenijskih problema u baranskoj opštini, gdje visinska naselja poput Brce i Rutaka danima čekaju na sat vremena protoka u slavinama, ni Boka kotorska nije ostala pošteđena ozbiljnih iskušenja.

U Kotoru su tropske vrućine i iznenadne atmosferske neprilike krajem jula uzrokovale zamućenje lokalnih izvora, pa je čitav grad danima bio bez bezbjedne vode za piće, sve do zvanične stabilizacije 3. avgusta. U Herceg Novom je, sa druge strane, ogromna potrošnja u špicu sezone primorala nadležne da od 6. avgusta uvedu noćne restrikcije od ponoći do pet ujutru za teritoriju čitave opštine. Uz to, u visinskim zonama Sušćepana, Ratiševine i Trebesina registrovane su povremene višečasovne havarije na mreži, a voda nije bila preporučljiva za piće bez obaveznog prokuvavanja. Situacija na primorju pokazuje da čak i kada ima dovoljno vode na glavnim izvorištima, zastarjeli lokalni sistemi ne mogu da podnesu pritisak ljetnjeg špica.

Preuzmite našu aplikaciju