Nova strategija Vašingtona prema Zapadnom Balkanu: Ni Tramp više ne može da oprašta sankcije

Amandman senatora Bena Kardina sprečava dosadašnju praksu kojom je uvođenje sankcija pojedincima ostavljeno na diskrecionu volju predsjednika SAD, pa one postaju obavezne.

Odbor za spoljne poslove američkog Senata napravio je odlučujući korak ka formalizovanju nove strategije Vašingtona prema našem regionu usvajanjem Zakona o demokratiji i prosperitetu Zapadnog Balkana. Ključni momenat u ovoj fazi bilo je usvajanje amandmana senatora Bena Kardina, kojim su prethodni opšti politički ciljevi pretočeni u precizne zakonske mehanizme, koji će direktno uticati na političke i ekonomske prilike u Crnoj Gori i susjednim državama.

Kardinov amandman, koji je dobio podršku članova Odbora 16. aprila, suštinski mijenja način na koji će Sjedinjene Američke Države primjenjivati kaznene mjere prema lokalnim funkcionerima. Umjesto dosadašnje prakse u kojoj je uvođenje sankcija bilo ostavljeno na diskrecionu volju američkog predsjednika, novi zakonski okvir te mjere čini obaveznim. U praksi, to znači da situacije poput one sa Miloradom Dodikom, predsjednikom Republike Srpske, više neće zavisiti isključivo od trenutne procjene Bijele kuće. Dok su dosadašnje sankcije protiv Dodika uvođene na osnovu izvršnih naredbi koje svaki predsjednik može povući jednim potpisom, ovaj zakon primorava administraciju da sistemski identifikuje i kažnjava sve koji, poput njega, aktivno rade na destabilizaciji regiona ili se bave visokom korupcijom.

Ko je na "crnoj listi" Vašingona?

Američke sankcije podrazumijevaju zamrzavanje imovine u SAD, zabranu putovanja i zabranu američkim državljanima i kompanijama da posluju sa sankcionisanim licima.

Na listi sankcionisanih iz Crne Gore nalaze se bivši predsjednik državne zajednice SCG Svetozar Marović, zbog njegove uloge u korupcionaškim aferama u Budvi. Takođe, pod sankcijama je i biznismen Miodrag Davidović Daka, a bio je i pokojni Branislav Brano Mićunović zbog navodne povezanosti sa mrežama koje podrivaju demokratske procese i institucije.

Pored Milorada Dodika, koji je pod višestrukim krugovima sankcija zbog secesionističke retorike i korupcije, najzvučnija imena sa Balkana su Aleksandar Vulin – bivši direktor BIA i potpredsjednik Vlade Srbije, optužen za umiješanost u transnacionalni organizovani kriminal i širenje ruskog uticaja. Milan Radoičić i Zvonko Veselinović – kontroverzni biznismeni sa sjevera Kosova, optuženi za učešće u korupciji i organizovanom kriminalu. Tu su i Sali Beriša – bivši predsjednik i premijer Albanije, proglašen za personu non grata zbog "značajne korupcije", kao i Nikola Gruevski – bivši premijer Sjeverne Makedonije, sankcionisan zbog korupcije i podrivanja demokratskih institucija.

Pored strožeg režima kazni, amandman postavlja temelje za snažniju ekonomsku ofanzivu Zapada na ovim prostorima. Dokument predviđa aktivnu podršku razvoju zajedničkog regionalnog tržišta i snažnije prisustvo američkih investicionih fondova, što je jasan odgovor na sve veći ekonomski prodor Kine i njene netransparentne infrastrukturne projekte. Na ovaj način, Vašington planira da ponudi stabilniju ekonomsku alternativu koja bi države regiona čvršće vezala za zapadne standarde poslovanja i transparentnosti.

Poseban segment Kardinovog predloga posvećen je jačanju digitalne bezbjednosti, što je pitanje od posebnog značaja za Crnu Goru nakon serije razornih sajber-napada na državnu infrastrukturu. Amandmanom se predviđa konkretna finansijska i tehnička pomoć za zaštitu institucija od hibridnih prijetnji i dezinformacija, čime se pokušava obezbijediti stabilnost unutrašnjeg sistema država koje su na meti stranih uticaja.

Iako je usvajanje ovog amandmana u Odboru za spoljne poslove istorijski iskorak, proces usvajanja zakona S. 1909 još uvijek nije pravno okončan. Da bi on počeo da se primjenjuje u punom kapacitetu, potrebno je da dobije potvrdu cijelog Senata i Predstavničkog doma, nakon čega ide na potpis predsjedniku države. Ipak, snažna dvostranačka podrška koju predvode senatorka Džin Šahin i senator Rodžer Viker, uz ključne figure poput Krisa Marfija i Toma Tilisa, ukazuje na to da će zakon biti usvojen u obliku koji je definisao senator Kardin.

Preuzmite našu aplikaciju