Svjetska banka: ​Cijene energenata će porasti 24 odsto

Kako se navodi u izvještaju, zbog rata je došlo do jednog od najvećih šokova u snabdijevanju naftom, uz početni pad globalne ponude od oko 10 miliona barela dnevno, prenosi Politika.

Napadi na energetsku infrastrukturu i poremećaji u transportu kroz Ormuski moreuz, kojim prolazi oko 35 odsto svjetske pomorske trgovine sirovom naftom, dodatno su pogoršali situaciju, navodi Svjetska banka.

Cijena nafte brent već je sredinom aprila bila viša za 50 odsto viša nego na početku godine, dok se za 2026. prognozira prosječna cijena od 86 dolara po barelu, u odnosu na 69 dolara u 2025. godini. 

Ove projekcije polaze od pretpostavke da će se najteži poremećaji stabilizovati do maja i da će se transport kroz ključne rute normalizovati do kraja godine.

Glavni ekonomista Svjetske banke Indermit Gil upozorava da rat djeluje kroz "talase" na globalnu ekonomiju – prvo kroz rast cijena energenata, zatim hrane, a potom kroz inflaciju i rast kamatnih stopa, što dodatno poskupljuje zaduživanje. 

Cijene đubriva mogle bi da porastu za 31 odsto u 2026, što bi dodatno smanjilo prihode poljoprivrednika i ugrozilo prinose. 

Novi potres na naftnim tržištima: Emirati napuštaju OPEK

Istovremeno, cijene industrijskih metala poput aluminijuma, bakra i kalaja mogle bi da dostignu istorijske maksimume, podstaknute snažnom tražnjom iz sektora kao što su centri podataka električna vozila i obnovljivi izvori energije.

Plemeniti metali takođe bilježe rast, uz očekivani skok prosječnih cijena od 42 odsto tokom godine, zbog povećane potražnje za sigurnim investicijama u uslovima geopolitičke neizvjesnosti.

U ekonomijama u razvoju, inflacija bi mogla da poraste na 5,1 odsto u 2026, što je za jedan procentni poen više u odnosu na procjene prije izbijanja sukoba, dok se rast revidira naniže na 3,6 odsto.

U negativnijem scenariju, ukoliko sukob potraje ili dođe do dodatnih oštećenja ključne infrastrukture, prosječna cijena nafte mogla bi da dostigne i 115 dolara po barelu. 

U tom slučaju inflacija u ekonomijama u razvoju mogla bi da porasti na 5,8 odsto, što je nivo viđen samo tokom energetske krize 2022. godine, navodi se u izvještaju na veb stranici Svjetske banke.

Zamjenik glavnog ekonomiste Svjetske banke Ajhan Kose upozorava da vlade imaju ograničen fiskalni prostor za reakciju i da bi trebalo izbjegavati široke, neselektivne mjere podrške koje mogu da dodatno naruše tržište, već se treba fokusirati na ciljanu i privremenu pomoć najugroženijima.