Irena Vuković: Ogledalo više nije privatno

Crnogorska likovna umjetnica mr Irena Vuković predstavila je u Gradskoj galeriji "Mostovi Balkana" u Kragujevcu najnovije radove 17. marta. Svoje digitalne crteže objedinila je pod naslovom "Na(r)cizam". Izložba je otvorena do 7. aprila. Kako se navodi u najavi za izložbu, novi radovi tematski se nadovezuje na ranije cikluse - serije "Zbližavanja" i "Smrt crvenbana", u kojima je formirana osnova za istraživanje vizuelnog jezika koji teži većoj komunikativnosti djela, prije svega kroz dijalog između slike i riječi. U tom odnosu između uočenog i izrečenog umjetnica pronalazi prostor za istraživanje odnosa estetske dimenzije slike i etičke dimenzije riječi, kako navodi kritika.

Неки од радова које је Вуковић представила у Крагујевцу

-мостови балкана, крагујевац

– Radovi koriste komično i groteskno intonirane scene i dijaloge postavljene u šematizovanim ambijentalnim prizorima. Kroz takvu vizuelnu strukturu pokreću se pitanja savremenog društva i njegovih globalnih simptoma, pri čemu se kao polazište koriste poruke iz svakodnevnog govora, fraze i odjeci narodne književnosti. Naslovi radova često funkcionišu kao sastavni dio kompozicije i nosioci osnovne ideje vizuelne strukture - pišu kritičari, napominjući da Vuković vješto kombinuje alate i elemente savremenog grafičkog dizajna i slikarstva - crteža stvarajući vizuelno prepoznatljive "slike" koje imaju i estetsku i društvenu dimenziju. Mi bismo dodali vješto se služeći i kombinujući riječima, što je i (interesno) polazište i cilj, a što umjetnica i potvrđuje u razgovoru za "Dan".

Detalj s otvaranja izložbe

-PRIVATNA ARHIVA I. VUKOVIĆ

– Postoji zavodljiva igra riječi između narcizma i nacizma zvučno su bliski, gotovo kao da dijele neku skrivenu nit. Mene je zaintrigiralo to što je između ta dva pojma zapravo jedina suštinska razlika u tom jednom slovu. I zaista, na prvi pogled ta nit djeluje prepoznatljivo: ideja izuzetnosti, uvjerenje o vlastitoj posebnosti, potreba da se bude iznad drugih - navodi mr Vuković na početku, podsjećajući na istorijat i percepciju pojmova nacizam i narcizam.

– Nacizam je bio politički projekt s jasnim ciljevima, hijerarhijama i posljedicama koje su ostavile duboke ožiljke u kolektivnom pamćenju. Njegove žrtve imaju ime, broj i mjesto u istoriji. Narcizam, naprotiv, rijetko ulazi u udžbenike. On se odvija u tišini svakodnevice - u razgovorima, odnosima, pogledima koji ne vide druge, nego samo vlastiti odraz. U tom smislu, narcizam je možda manje spektakularan, ali je sveprisutan. Njegove posljedice nisu koncentrisane u jednom vremenu i prostoru, nego raspršene kroz bezbroj malih interakcija: u potrebi da budemo viđeni, priznati, potvrđeni. U nemogućnosti da zaista slušamo. U suptilnim oblicima manipulacije koji ne ostavljaju tragove u arhivama, ali ostavljaju tragove u ljudima. Možda zato nije pogrešno govoriti o nekoj vrsti "kulture narcizma": ne kao ideologiji s manifestom, jer narcizam nema vođu ni manifest – ima interfejs, nego kao ambijentu koji oblikuje ponašanje - ističe Vuković.

Prateći katalog izložbe

-PRIVATNA ARHIVA I. VUKOVIĆ

Kako dodaje, "to nije režim koji nas prisiljava silom, nego sistem koji nas privlači nagradama - lajkovima, pregledima, kratkotrajnim osjećajem važnosti".

– O tome je, dakle, riječ na mojim radovima - o svojevrsnom digitalnom konclogoru u koji smo ugurani, koji nas uobličava i, nerijetko, izobličava. Razlika je, naravno, presudna: istorijski zločini ne mogu i ne smiju biti svedeni na metaforu. Ali istovremeno, bilo bi naivno ignorisati koliko duboko obrasci samousmjerenosti mogu oblikovati naše odnose i društvo - kaže Vuković.

Неки од радова које је Вуковић представила у Крагујевцу

-мостови балкана, крагујевац

To konkretno, kako pojašnjava, znači da smo stalno u stvari usmjereni ka sebi.

– Živimo u prostoru gdje je pogled stalno usmjeren prema sebi, ali, taj pogled više nije samo naš. Posreduju ga ekrani, algoritmi, tuđe reakcije. Ogledalo više nije privatno. Moji likovni radovi nastaju upravo unutar tog prostora. Digitalno. U istom okruženju koje proizvodi potrebu za viđenošću, ali je i neumorno oblikuje. Ne pokušavam pobjeći iz tog sistema - radim iznutra, koristeći iste alate, iste površine, iste ekrane. Svaki rad je neka vrsta zastoja u tom toku: kadar u kojem se pogled ne vraća samo sebi, nego počinje da se preispituje. Šta zapravo gledamo kada gledamo sebe? I kome je ta slika namijenjena? Možda zato digitalna slika nije samo medij. Ona je i tema - poručuje Vuković.