"Ognjena Marija Livanjska" u Pljevljima

Knjiga „Ognjena Marija Livanjska“ Buda Simonovića pripada djelima koja se opiru jednoznačnom žanrovskom određenju. U njoj se prožimaju istoriografska građa, dokumentarna proza, novinarsko istraživanje, usmena istorija i literarno oblikovano svjedočanstvo. Ta žanrovska složenost proističe iz prirode same teme, stradanje srpskog stanovništva livanjskog kraja tokom 1941. godine nije moguće predstaviti isključivo jezikom istorijskih činjenica, pošto iza svakog podatka stoji prekinut ljudski život, ugašeno porodično ognjište i trauma koja se prenosila na potomke, stoji u najavi Biblioteke.

БУДО СИМОНОВИЋ

-ПРИВАТНА АРХИВА

Kako dodaju, Simonović najprije definiše istorijski okvir, raspad Kraljevine Jugoslavije, stvaranje Nezavisne Države Hrvatske i postepeno uvođenje srpskog stanovništva u prostor potpune pravne, političke i fizičke nezaštićenosti. Simonović pokazuje da masovnim zločinima prethodi pažljivo organizovan proces. Razoružavanje, popisivanje ljudi, obilježavanje kuća, hapšenje uglednih Srba i uklanjanje onih koji bi mogli organizovati otpor predstavljeni su kao etape u sprovođenju unaprijed osmišljene politike uništenja. Upravo u tome leži važna analitička vrijednost knjige. Zločin nije prikazan kao iznenadna i nekontrolisana provala mržnje, niti kao posljedica stihijskog ratnog haosa. Pred čitaocem se postepeno otkriva mehanizam koji žrtvu najprije izdvaja iz zajednice, zatim je lišava prava, zaštite i mogućnosti otpora, a potom i samog života.