Perić odgovorio MJU: Ustav građanima garantuje pravo na lokalnu samoupravu

Predsjednik Skupštine Glavnog grada Srđan Perić dostavio je Ministarstvu javne uprave dokumentaciju neophodnu za sprovođenje upravnog nadzora nad primjenom Zakona o lokalnoj samoupravi koji će se sprovesti po zahtjevu Sekretarijata za lokalnu samoupravu i saradnju sa civilnim društvom.

Upravni nadzor ministarstvo će sprovesti zbog "konsultacija sa građanima" koje je perić u dva navrata organizovao uoči sjednica Skupštine Glavnog grada. Iz ministarstva Maraša Dukaja tražili su da Perić dostavi konkretnu dokumentaciju, odnosno informaciju koja će sadržati sve podatke o javnom pozivu za učešće u konsultacijama sa građanima i zainteresovanom javnošću od 17. jula, koji je objavljen na veb stranici Skupštine, kao i sve akte koji se odnose na objavljivanje i sprovođenje ovog javnog poziva.

– Povodom konsultacija o materijalima planiranim za raspravu na XX sjednici Skupštine Glavnog grada koja je održana 29. jula 2026. godine, predsjednik Skupštine Glavnog grada je 17. jula na web stranici Skupštine Glavnog grada objavio javni poziv za učešće u konsultacijama sa građanima i zainteresovanom javnošću. Konsultacije su održane 22. i 23. jula u plenarnoj sali Skupštine Glavnog grada, a u javnom pozivu je navedeno da je cilj njihovog organizovanja ostvarivanje otvorenog dijaloga između predlagača materijala, građana i zainteresovane javnosti, kako bi se došlo do dodatnih argumenata i stručnih mišljenja koja bi bila od koristi kako donosiocima odluka, tako i institucijama i subjektima koji će biti zaduženi za njihovo sprovođenje. U javnim obraćanjima je naglašeno da one ne predstavljaju zamjenu za skupštinsku raspravu, niti se na njima donose odluke o tačkama dnevnog reda - piše u dopisu koji je Perić poslao ministru Dukaju.

U dopisu se navodi da je poziv za učešće upućen predlagačima materijala, predstavnicima medija, univerziteta, organizacija civilnog društva, mjesnih zajednica, privrednih subjekata, stručne javnosti kao i svim zainteresovanim građanima.

– Materijali za konsultacije su objavljeni na zvaničnom sajtu Skupšttine Glavnog grada kako bi zainteresovana javnost imala u njih uvid. U cilju obezbjeđivanja prisustva predlagača odluka i dodatnih pojašnjenja o predloženim materijalima poziv je upućen odbornicima, gradonačelniku i funkcionerima Glavnog grada, ali i predstavnicima obrađivača materijala. Konsultacije sa građanima i zainteresovanom javnošću prije sjednica lokalnog parlamenta predstavljaju model uključivanja javnosti u proces donošenja odluka na lokalnom nivou kojim se učesnicima konsultacija daje mogućnost da uzmu učešće u konsultacijama (diskusiji) o svim materijalima koji će se razmatrati na sjednici Skupštine. Na ovaj način građani postaju aktivni saučesnici u kreiranju lokalnih politika, a dati komentari, analize i stručna mišljenja mogu poslužiti kao dodatni argumenti predlagačima, odbornicima i institucijama zaduženim za sprovođenje budućih odluka. Sa druge strane, donosioci odluka dobijaju uvid u realne probleme i potrebe građana sa terena prije nego što usvoje neki opšti akt, ali i mogućnost da na osnovu takvog uvida, kao ovlašćeni predlagači, utiču na konačni tekst odluke podnošenjem amandmana na predlog određenog materijala - piše u dopisu.

On je u dopisu istakao da prema tome, sprovođenje ovakvih konsultacija daje mogućnost građanima da direktno utiču na donošenje odluka, doprinosi efikasnosti rada Skupštine i jača povjerenje građana u lokalne institucije.

– Pravo građana da učestvuju u vođenju javnih poslova kao jedan od osnovnih demokratskih principa zaštićeno je Ustavom Crne Gore i Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi, koju je Crna Gora potvrdila još 2008. godine, a bliže propisano i razrađeno Zakonom o lokalnoj samoupravi i Statutom Glavnog grada. Ustav Crne Gore jemči pravo na lokalnu samoupravu (član 22), postavlja temelje neposredne demokratije i garantuje pravo građana na odlučivanje u lokalnoj samoupravi. U tom smislu odredbom člana 113 Ustava propisano je da građani pravo na lokalnu samoupravu ostvaruju neposredno (kroz oblike kao što su konsultacije, zborovi, inicijative) i preko slobodno izabranih predstavnika u lokalnim parlamentima. Zakonom o lokalnoj samoupravi se već u članu 1 promoviše suštinski princip da građani i organi lokalne samouprave uređuju i upravljaju javnim poslovima od lokalnog značaja, dok se odredbom člana 12 propisuje da je rad organa opštine, organa lokalne uprave i javnih službi javan. Takođe, Evropska povelja o lokalnoj samoupravi, kao i prateći dokumenti i preporuke Savjeta Evrope, tretiraju učešće građana u konsultacijama kao temelj lokalne demokratije i standard dobrog upravljanja. Odredbom člana 3 stav 2 Evropske povelje izričito se naglašava da pravo lokalnih vlasti da upravljaju javnim poslovima ne isključuje, niti na bilo koji način umanjuje, pravo građana na neposredno učešće putem zborova, referenduma ili bilo kojeg drugog oblika participacije predviđenog statutom jedinice lokalne samouprave. U tom smislu Savjet Evrope naglašava da se javne rasprave i konsultacije sa građanima ne smiju svoditi na puko formalno slanje nacrta dokumenata ili ispunjavanje zakonske forme. Preporuka je da opštine uspostavljaju trajne linije saradnje, koje uključuju tematske forume i stalne radne grupe civilnog sektora i građana, ali i obavezne povratne informacije - navodi Perić.

Perić ističe da Skupština ostaje otvorena za institucionalnu saradnju i saradnju sa građanima.

– Čvrsto uvjeren da se kvalitetna lokalna samouprava gradi isključivo kroz otvorene institucije i stvarni dijalog sa građanima u procesu donošenja odluka, Skupština Glavnog grada ostaje otvorena za institucionalnu saradnju, ali istovremeno očekuje da se nadzor državnog organa sprovodi u granicama zakonom utvrđenih ovlašćenja i uz jasno određen predmet nadzora.

Na kraju, želim da podsjetim da je zakonitost i nepristrasnost koja nije podložna političkim uticajima od velike važnosti u zauzimanju konačnog stava u ovom slučaju. Uvjeren sam da nije potrebno posebno naglašavati da bi svako drugačije postupanje uzrokovalo ozbiljna ograničenja prava garantovanih Ustavom, Zakonom o lokalnoj samoupravi i brojnim međunarodnim dokumentima - ističe Perić u dopisu.