Status grada novim Zakonom o lokalnoj samoutravi moglo bi dobiti tek pet opština

Predstavljajuću predlog Zakona o lokalnoj samoupravi ministar javne uprave Maraš Dukaj je rekao da će biti lokalnih samouprava kojima se neće dopasti što odmah ne mogu postati grad.

A to, prema demografskom kriterijumu, da imaju više od 10. 000 stanovnika, na današnji dan ne mogu biti Šavnik, Žabljak, Plav, Andrijevica, Gusinje, Kolašin, Mojkovac, Petnjica i Plužine. Glavni grad Podgorica i Prijestonica Cetinje zadržavaju te statuse pa se u preostalih 14 opština mogu tražiti kandidati za gradove. Nakon što ispune demografske uslove slijede i fiskalni - učešće sopstvenih prihoda u ukupnim prihodima u posljednjih pet godina bude veći od 30 odsto i da organi, posebne, stručne službe i javne službe nemaju poreskog i drugog duga prema državi, kontinuirano dvije godine prije sticanja statusa grada.

Prema saznanjima „Dana“ ove uslove na današnji dan ima tek pet lokalnih samouprava u Crnoj Gori. To su Tuzi, Zeta, Tivat, Budva i Kotor.

Ovi podaci još nisu potvrđeni od nadležnih organa, a očekuje se da se rasprava razvije jer je zakon nakon četiri godine konačno napisan i, kako je saopšteno iz Ministarstva javne uprave, biće poslat državnoj Skupštini.

Vlada inače, još nije javno objavila tekst predloga Zakona o lokalnoj samoupravi ali jeste držala pres konferenciju. Prema uvidu u napisani zakonski tekst,grad se definiše kao urbanizovana sredina koja zbog svog ekonomskog, administrativnog, kulturnog, turističkog, obrazovnog ili zdravstvenog značaja predstavlja razvojni i funkcionalni centar šireg područja.

Ono što razlikuje opštinu od grada, prema uvidu u napisano, jesu preneseni poslovi u oblastima obrazovanja, primarne zdravstvene zaštite, socijalne i dječje zaštite, zapošljavanja i drugim oblastima od interesa za lokalno stanovništvo. Time će gradovi moći, a opštine ne da se bave.

Pored suštinskih propisani su i formalni uslovi a to je da odluku o pokretanju postupka za sticanje statusa grada donosi skupština opštine, na predlog predsjednika opštine ili 1/3 odbornika. Mraju napisati i elaborat o ispunjenosti uslova za sticanje statusa grada. Elaborat predstavlja ključni stručni dokument na osnovu kojeg se vrši procjena opravdanosti zahtjeva za sticanje statusa grada, dok će se bliži sadržaj i metodologija njegove izrade urediti podzakonskim aktom Ministarstva javne uprave.

– Nakon dostavljanja odluke i elaborata, Ministarstvo pribavlja mišljenja i podatke od nadležnih organa državne uprave, a potom Vladi predlaže obrazovanje posebne komisije za ocjenu ispunjenosti uslova. Komisiju čine predstavnici relevantnih državnih organa, Zajednice opština Crne Gore, predstavnik jedinice lokalne samouprave koja je podnijela zahtjev, kao i stručna lica iz odgovarajućih oblasti, kada je to potrebno. Na osnovu mišljenja komisije, Vlada donosi odluku o ispunjenosti uslova za sticanje statusa grada, a ukoliko ocijeni da su uslovi ispunjeni, utvrđuje predlog zakona kojim se uređuje teritorijalna organizacija Crne Gore – navedeno je u zakonu u koji smo imali uvid.

Predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić saopštio je za „Dan“ da ga raduje činjenica da će Kotoru biti povraćen status grada.

– Svakako, posebnost Kotora zaslužuje posebnu pažnju od strane države, ali i ovim možemo smatrati da će biti učinjen prvi korak u tom procesu – rekao je Jokić.

Tivat ispunjava uslove da bude grad, rekao je Željko Komnenović, predsjednik Opštine Tivat.

– Tivat je jedan od gradova koji nema nijedan cent duga, tako da ne dugujemo ni za poreze ni za doprinose – istakao je Komnenović.

Gradovi će imati više funkcionera

Zakon predviđa da gradonačelnik Glavnog grada može imati najviše četiri zamjenika, gradonačelnik Prijestonice, odnosno grada najviše tri zamjenika, a predsjednik opštine najviše dva potpredsjednika. Gradonačelnik Glavnog grada, Prijestonice, odnosno grada, može imati najviše dva posebna savjetnika.

Predsjednik Opštine Zeta Mihailo Asanović kaže da dugova nemaju, prihodi su im veći od 30 odsto ali, kako navodi, nemaju pet godina samostalnosti. On je istakao da demografski uslov o broju stanovnika imaju.

– Nama je udio sopstvenih prihoda veći od 30 odsto, međutim, uslov koji se odnosi da mora biti pet godina to nemamo, ali dvije godine imamo. Dug prema državi po pitanju poreza ili po drugom osnovu nemamo – rekao je Asanović.

Grgurović: Danilovgrad ne ispunjava uslove

Predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović kazao je da u ovom trenutku Danilovgrad ne ispunjava uslov da budu grad. To je inače, naša jedina opština koja riječ grad ima u nazivu. Dakle, ime mu ga daje, ali ne i zakon.

– Što se tiče uslova koji se odnosi na dugovanja ne ispunjavamo iz razloga što je Opština dužna za poreze i doprinose i u reprogramu je poreskog duga do 2035. godine, jer je potpisan 2015. godine. Postoji određeni poreski dug, koji se naravno isplaćuje u redovnim mjesečnim ratama, tako da mi sa te strane ne ispunjavamo taj uslov. Politika je, nažalost takva bila da se u jednom periodu nijesu plaćalo porezi i doprinosi, tako da pretpostavljam da veći broj opština neće ispuniti taj uslov, osim možda neke primorske i Podgorica – rekao je Grgurović.

Grgurović ističe da je on prije tri godine zatekao blizu deset miliona duga, koji je, kako kaže, sada više od 50 procenata vraćen.

– Sada taj dug iznosi ispod pet miliona, ali u ovom trenutku definitivno ne ispunjavamo taj uslov. To ne znači da se kroz koju godinu to neće promijeniti. Po popisu iz 2023. godine imamo 18.617 stanovnika što znači da demografski uslov ispunjavamo – navodi Grgurović.

Potpredsjednik Opštine Nikšić Zoran Tomić je rekao za naš list da promjena uređenja donosi i razne benefite. On je kazao da su se za to interesovali ranije, ali da su od Ministarstva javne uprave dobili informaciju da je potrebno da dođe do promjene Zakona o lokalnoj samoupravi.

Kako se osniva gradska opština

Zakonsko rješenje propisuje da se statutom Glavnog grada i grada koji ima više od 50.000 stanovnika može osnovati jedna ili više gradskih opština.
– Poslovi, način rada, organizacija i druga pitanja od značaja za funkcionisanje gradske opštine utvrđuju se statutom i posebnom odlukom Glavnog grada, odnosno grada – propisuje zakon.

– To bi nam značilo jer bi imali i dodatne prihode. Za sad ispunjavamo demografski uslov, jer imamo 65.000 stanovnika. Što se tiče poreskog duga, mi smo u reprogramu od 2014. godine. Ako reprogram duga budu posmatrali kao ograničavajuću uslov onda će malo koja opština ispuniti uslov. Redovno plaćamo sve obaveze prema državi i plus tekuće poreze i doprinose. Uslov od 30 odsto sopstvenih prihoda takođe, ispunjavamo, čak mnogo više – kazao je Tomić.

Preuzmite našu aplikaciju