Pojas Presvete Bogorodice stiže u Beograd, vraća se na tlo Srbije posle više od šest vjekova

Aleksandar Milojkov, sveštenik Crkve Aleksandra Nevskog u Beogradu, kaže za RTS da, pored predanja, o njegovom putu svjedoči obilje istorijskih zapisa, fakata i himnografije.

- Po svetom predanju, Bogorodica je lično izradila taj pojas od kamilje dlake. To je inače bio i običaj kod jevrejskih djevojaka koje su se pripremale za udaju da taj pojas poklone svom budućem mužu, ali pošto je ona ostala djevojka, ona je taj pojas čuvala sa sobom i neposredno pred svoje blaženo usnuće, ona je taj pojas poklonila apostolu Tomi - navodi otac Aleksandar.

Bogorodica je, kaže predanje, preko apostola Jovana dala zapovijest se pojas čuva u jednoj jevrejskoj porodici. U četvrtom vijeku pojas se obreo u Konstantinopolju (Carigradu), u vrijeme imperatora Arkadija, čija kćerka Pulherija ga je ukrasila zlatnim nitima, koje i danas mogu da se vide na svetinji.

- Pojas je podeljen u nekoliko djelova. Ovaj dio koji se čuva u manastiru Vatopedu, predstavlja veći dio tog pojasa, ali neki djelovi su nestali prilikom krstaškog pohoda na Carigrad u 13. vijeku", objašnjava otac Aleksandar.

Dug put do Srbije i manastira Vatopeda

Djelove pojasa krstaši su odnijeli sa sobom na zapad, ali srećom, jedan dio je ostao u Carigradu i kroz istoriju mijenjao je mjesto. Iz Carigrada je u petom vijeku preseljen u Kapadokiju, pa je opet, u istom vijeku, u vrijeme cara Justinijana vraćen u Carigrad.

Put do Srbije i do kneza Lazara vodio je preko Bugarske.

Car Konstantin Veliki napravio je krst koji se zvao po njemu – carski krst – koji je nosio u bitke kao blagoslov. U tom krstu su bile smještene čestica časnoga krsta, mošti velikih svetitelja i Bogorodičin pojas.

- Pošto je jedna bitka izgubljena protiv Bugara u vrijeme cara Asena, Bugari su došli nekako do tog krsta i preuzeli svetinju. Potom je kralj Stefan Dečanski u jednoj bici protiv Bugara osvojio taj krst i tako je pojas došao u srpske ruke. I upravo tako ga je, 40-ak godina kasnije, sveti knez Lazar predao manastiru Vatopedu, gdje se on i danas nalazi - kaže otac Aleksandar.

Napominje i da se takve svetinje veoma rijetko iznose sa Svete Gore, gotovo nikad, i zbog toga se, kako ističe, smatra da pojas Presvete Bogorodice predstavlja prije i iznad svega božji blagoslov i blagoslov Bogomajke našem narodu, našoj prestonici i našoj crkvi.

- Sve to odslikava ugled naše crkve koji ona uživa na Svetoj Gori. A mogu da kažem da je temelj tog ugleda niko drugi nego Sveti Sava. Znamo za njegovu vezu sa manastirom Vatopedom i uopšte sa Svetom Gorom - naglašava otac Aleksandar.

Značaj litija

Pojas će, uz srpskog patrijarha, predvoditi Spasovdansku litiju.

Same litije kroz istoriju su imale višestruki značaj. Organizovale su se ne samo kada su slave gradova, već i u teškim trenucima.

- Litija nije prosto parada, svečanost kao takva. Ona je molitveni hod. To je prije svega molitva u hodu. To treba imati na umu… Njena suština je sabornost i kada vi sa tom suštinom crkve, znači u sabornosti, idete gradom, onda, po našoj vjeri, osvećuje se i sam taj grad, osvećuju se njegove ulice - ističe otac Aleksandar.

Pojas Presvete Bogorodice će krenuti iz Vaznesenske crkve sa Spasovdanskom litijom, ali će još devet dana biti dostupan vjernicima u hramu Svetog Save na Vračaru, gdje će moći da priđu i celivaju svetinju.