DRI: MUP nije obezbijedilo efikasan sistem upravljanja migracijama

Kako se navodi u saopštenju DRI, revizija je pokazuje da je Strategija o migracijama i reintegraciji povratnika za period 2021–2025. godine doprinijela unapređenju normativnog i institucionalnog okvira, ali nije ostvarila planirani strateški efekat u izgradnji efikasnog sistema upravljanja migracijama.
- Iako je realizovan značajan broj aktivnosti, one su najvećim dijelom bile usmjerene na donošenje ili izmjene propisa, procedura i organizaciju obuka, dok su ključni izazovi upravljanja migracijama ostali nedovoljno adresirani. Revizijom je utvrđeno da oko 51% svih planiranih aktivnosti ima administrativni karakter, dok su oblasti poput upravljanja tržištem rada, integracije stranaca, socijalne kohezije i upravljanja migracionim tokovima bile zastupljene znatno manje- navodi se u saopštenju.

Istovremeno, kako se dodaje, migraciona slika Crne Gore značajno se promijenila tokom perioda sprovođenja Strategije.
- Broj stranaca sa privremenim boravkom povećan je sa 35.881 u 2021. godini na 67.807 u 2025. godini, odnosno za gotovo 89%. Broj zaposlenih stranaca porastao sa 25.162 na 51.678, što predstavlja povećanje od preko 105%. Broj privrednih društava čiji su osnivači strani državljani povećan je sa 17.461 na 34.581, odnosno gotovo je udvostručen. Ovi podaci ukazuju da migracije u Crnoj Gori više nijesu dominantno tranzitni fenomen, već sve više predstavljaju pitanje dugoročnog boravka, zapošljavanja i ekonomskog razvoja države- navodi se.

Pored toga, ističu, u 2025. godini u Crnoj Gori je boravilo 107.506 stranih državljana, odnosno 17,2% ukupnog stanovništva, što je veći udio nego u nizu država članica Evropske unije. Kao dio Zapadnobalkanske migracione rute, Crna Gora će, prema procjenama FRONTEX-a, i u narednom periodu ostati važan tranzitni koridor za neregularne migracije i aktivnosti organizovanih kriminalnih grupa, zbog čega će biti neophodno dodatno unaprijediti nacionalni sistem upravljanja migracijama.

- Uprkos ovim promjenama, Strategija nije bila zasnovana na dovoljno kvalitetnoj analizi postojećeg stanja i budućih trendova. Revizijom je utvrđeno da nijesu jasno identifikovani ključni problemi, njihovi uzroci i posljedice, zbog čega nije bilo moguće potvrditi da su definisani strateški i operativni ciljevi bili usmjereni na prioritetne izazove u oblasti migracija. Nedostatak analitičke osnove odrazio se i na izbor aktivnosti, koje su bile više usmjerene na normativne promjene nego na rješavanje suštinskih pitanja upravljanja migracijama- saopšteno je iz DRI.

Revizija je, kako dodaju,  pokazala da sistem planiranja nije bio usklađen sa stvarnim migracionim kretanjima.
- Na primjer, iako je za 2025. godinu godišnjom odlukom Vlade bilo planirano 28.988 dozvola za privremeni boravak i rad, Ministarstvo unutrašnjih poslova izdalo je ukupno 40.567 dozvola, odnosno 12.878 dozvola (44%) više od utvrđene kvote. Navedeni dokaz ukazuje da postojeći mehanizam planiranja nije odgovarao stvarnim potrebama tržišta rada niti migracionim tokovima. Sve navedeno potvrđuje da buduća migraciona politika treba da bude zasnovana na detaljnim analizama migracionih trendova, procjeni rizika i potreba tržišta rada, kao i na fleksibilnijem sistemu planiranja koji može pravovremeno odgovoriti na dinamične promjene. U uslovima intenziviranja međunarodnih migracija, geopolitičkih kriza, demografskih promjena i procesa pristupanja Evropskoj uniji, efikasno upravljanje migracijama postaje jedno od ključnih pitanja nacionalne bezbjednosti, ekonomskog razvoja i zaštite ljudskih prava. Crna Gora, kao država sa jednim od najvećih udjela stranih državljana u Evropi i važna tačka Zapadnobalkanske migracione rute, ima poseban interes da naredni strateški okvir bude zasnovan na mjerljivim rezultatima i kontinuiranom prilagođavanju stvarnim migracionim kretanjima. Zbog značaja nalaza utvrđenih revizijom, Izvještaj o reviziji je pored subjekata revizije dostavljen Odboru za bezbjednost i odbranu i Odboru za zdravstvo, rad i socijalno staranje Skupštine Crne Gore- zaključuje se.