Dug od sedam miliona "prebili" mimo propisa

Postupak zaključenja Sporazuma o regulisanju međusobnih obaveza, koji su nikšićka kompanija Uniprom i Elektroprivreda Crne Gore (EPCG) potpisali 28. februara 2020. u cilju "prebijanja" sedam miliona eura duga nikšićke firme za isporučenu električnu energiju, te još dva ugovora zaključena toga dana, sproveden je suprotno propisima, što je dovelo do ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, utvrdila je Agencija za sprečavanje korupcije (ASK).

U mišljenju koje je donijela ASK, Elektroprivredi je preporučeno da razmotri preduzimanje radnji u cilju zaštite imovine društva, koje je u većinskom vlasništvu države Crne Gore, u odgovarajućim postupcima pred nadležnim organima, te da o preduzetom po preporuci informiše Ageniciju u roku od 30 dana.

ASK je ocijenila da je, osim sporazuma, sporan i postupak zaključenja ugovora o kupoprodaji električne energije i o ustupanju prava potraživanja radi obezbjeđenja, koji su takođe potpisani 28. februara 2020. godine. Ta dokumenta, kako je ocijenjeno, zaključena su suprotno članu 11 tada važećeg Zakona o zaštiti od negativnih uticaja klimatskih promjena i člana 9 Uredbe o aktivnostima, odnosno djelatnostima koje emituju gasove sa efektom staklene bašte za koje se izdaje dozvola za emisiju gasova sa efektom staklene bašte.

– Nije sproveden zakonski postupak upisa i dodjele besplatnih emisionih kredita, a ugovorne strane nijesu bile upisane u zvanični Registar operatera na dan 28. februara 2020. godine kada su zaključena predmetna dokumenta, imajući u vidu da je nadležna institucija za vođenje registra emisionih kredita – Eko-fond, registrovana u CRPS-u kao pravno lice dana 3. marta 2020. godine, što je dovelo do ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije – navodi se u mišljenju direktorice ASK Kristine Braletić.

EPCG je u svom izjašnjenju ukazala na dugogodišnji poslovni odnos sa kompanijom Uniprom, koja se javlja kao kupac električne energije, navodeći da je na taj način i zaključen Ugovor o kupoprodaji električne energije za period 1. septembar 2017 – 31. decembar 2019. godine sa pripadajućim aneksima. Iz EPCG navode da je kao uslov nastavka saradnje ova dva privredna subjekta, a u odnosu na do tog momenta neizmirena dugovanja Uniproma prema EPCG, zaključen Sporazum o regulisanju međusobnih obaveza.

U mišljenju ASK se navodi da su sporazumne strane saglasno konstatovale da na dan 28. februar 2020. godine EPCG potražuje od Uniproma ukupan iznos dospjelog duga od sedam miliona eura po osnovu isporučene električne energije.

– Sporazumne strane su saglasne da se "prebijanje" navedenog potraživanja izvrši na način da Uniprom ustupi – prenosi na EPCG od ukupnog broja svojih emisionih kredita 307.018 emisionih kredita u vrijednosti od 7.000.010,40 eura bez uračunatog PDV-a, pa je nakon ustupanja-prenosa istih izmireno ukupno potraživanje EPCG od Uniproma navedeno u članu 2 Sporazuma, a sva pozitivna razlika nakon "prebijanja" smatra se pretplatom Uniproma – objašnjeno je u mišljenju ASK.

Uniprom: Upis u Registar deklaratornog karaktera

Uniprom je u izjašnjenju dostavljenom Agenciji ukazao da se uspostavljanje nacionalnog sistema trgovanja emisijama gasova sa efektom staklene bašte, uključujući i sistem dodjele besplatnih emisionih jedinica, zasniva na obavezama koje proizilaze iz Direktive 2003/87/EZ Evropskog parlamenta i Savjeta o uspostavljanju sistema za trgovinu emisijama gasova sa efektom staklene bašte u Evropskoj uniji, kao i Direktive (EU) 2018/410 Evropskog parlamenta i Savjeta, kojom se mijenja Direktiva 2003/87/EZ u cilju jačanja troškovno efikasnih smanjenja emisija i sprečavanja rizika od isticanja ugljenika. Osim EU regulativa, ukazali su i na Uredbu o aktivnostima, odnosno djelatnostima koje emituju gasove sa efektom staklene bašte za koje se izdaje dozvola za emisiju gasova sa efektom staklene bašte, koja je stupila na snagu šest dana prije nego što je potpisan sporni sporazum.

– Samim stupanjem na snagu Uredbe, stvoren je konstitutivni element za sticanje predmetnih emisionih kredita, dok upis samih kredita u Registar ima deklaratorni karakter, što znači da se tim upisom samo konstatuje, tj. registruje već postojeće stanje i upis već stečenih besplatnih emisionih kredita – kazali su iz Uniproma.

Podsjećaju da je Agencija 7. oktobra 2025. donijela mišljenje kojim je takođe utvrdila postojanje ugrožavanja javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije u postupku upisa i dodjele besplatnih emisionih kredita operaterima stacionarnih postrojenja u 2020. i 2021. godini.

– Agencija za sprečavanje korupcije je ustanovila da u predmetnoj stvari postoji ugrožavanje javnog interesa koje upućuje na postojanje korupcije, a koje se ogleda u zaključivanju Sporazuma o regulisanju međusobnih obaveza, Ugovora o kupoprodaji električne energije i Ugovora o ustupanju prava potraživanja radi obezbjeđenja između Elektroprivrede Crne Gore a.d. Nikšić i Uniprom d.o.o. Nikšić, suprotno članu 11 tada važećeg Zakona o zaštiti od negativnih uticaja klimatskih promjena i članu 9 Uredbe o aktivnostima, odnosno djelatnostima koje emituju gasove sa efektom staklene bašte za koje se izdaje dozvola za emisiju gasova sa efektom staklene bašte – navodi se u mišljenju.

Konstatovano je da su besplatni emisioni krediti u tom periodu dodjeljivani i prenošeni suprotno propisima.

Preuzmite našu aplikaciju