<p>Formira se Registar OSI i Zavod za vještačenje</p>

Vlada Crne Gore osnovaće Zavod za jedinstveno vještačenje invaliditeta u čijoj će nadležnosti biti postupci procjenjivanja postojanja dugoročnog fizičkog, mentalnog, intelektualnog i senzornog oštećenja lica i utvrđivati status lica s invaliditetom, kao i stepen potrebne podrške za njihovo ravnopravno uključivanje u društvo.

Prema Predlogu zakona o jedinstvenom vještačenju invaliditeta, koji je Vlada utvrdila na sjednici u četvrtak, predviđeno je konačno formiranje Registra lica s invaliditetom.

– U Registar se upisuju lica kojima je, u skladu sa ovim zakonom, utvrđen status lica s invaliditetom. U Registar se upisuju i djeca sa smetnjama u razvoju, odnosno invaliditetom kojima je, u skladu s ovim zakonom, utvrđen status lica s invaliditetom. Zavod je dužan da licu upisanom u Registar na njegov zahtjev, odnosno zahtjev njegovog zakonskog zastupnika, izda uvjerenje o podacima iz Registra – precizirano je u zakonu.

Na taj način će se konačno dobiti precizni podaci o broju osoba s invaliditetom (OSI) i time adekvatna statistika kao osnova za dalje analize i procjene u pravcu bolje zaštite prava OSI. Prema podacima od gotovo prije deceniju i po, u Crnoj Gori je bilo oko 11 odsto OSI, a smatra se da je taj broj znatno veći.

Registar će da sadrži podatke o licu kome je utvrđen status lica s invaliditetom, koji će, osim imena, prezimena, datuma i mjesta rođenja, matičnog broja, pola/roda i adrese, sadržati i broj i datum donošenja rješenja kojim je utvrđen status lica s invaliditetom, podatke o stepenu potrebne podrške, stepenu i vrsti oštećenja organizma, funkcionalnom statusu, vrstu invaliditeta, podatke o obrazovanju i zaposlenju...

Prema zakonu, jedinstveno vještačenje invaliditeta sprovodiće se u cilju ostvarivanja prava u oblasti socijalne i dječje zaštite, penzijskog i invalidskog osiguranja, boračke i invalidske zaštite, profesionalne rehabilitacije i zapošljavanja lica s invaliditetom, rada, vaspitanja i obrazovanja, kao i u drugim oblastima u kojima se prava ostvaruju po osnovu postojanja dugoročnog fizičkog, mentalnog, intelektualnog i/ili senzornog oštećenja i statusa lica s invaliditetom.

– Jedinstveno vještačenje invaliditeta vrši se u skladu sa metodologijom vještačenja, koja naročito sadrži: način procjene postojanja fizičkog, mentalnog, intelektualnog i/ili senzornog oštećenja organizma i stepena i vrste tog oštećenja, način procjene funkcionalnog statusa i stepena funkcionalnog statusa, kao i radne sposobnosti lica, način utvrđivanja statusa lica s invaliditetom, način utvrđivanja stepena potrebne podrške, obrasce nalaza i mišljenja komisija za vještačenje – navodi se u zakonu.

Procenat invaliditeta ponovo će se ocjenjivati

Licima kojima je prije početka sprovođenja postupaka jedinstvenog vještačenja invaliditeta utvrđen procenat invaliditeta, preostala radna sposobnost i ocjena mogućnosti zaposlenja u skladu sa zakonom kojim se uređuje profesionalna rehabilitacija i zapošljavanje lica s invaliditetom, moraće u roku od tri godine da podnesu zahtjev za jedinstveno vještačenje invaliditeta. Oni koji ne podnesu zahtjev za jedinstveno vještačenje invaliditeta u trogodišnjem periodu, izgubiće status lica s invaliditetom, procenat invaliditeta, preostalu radnu sposobnost i ocjenu mogućnosti zaposlenja utvrđenih u skladu sa zakonom kojim se uređuje profesionalna rehabilitacija i zapošljavanje lica s invaliditetom.

Status lica s invaliditetom dobiće ono lice kod koga je procijenjen najmanje drugi stepen oštećenja organizma i prvi stepen fukcionalnog statusa ili najmanje prvi stepen oštećenja organizma i drugi stepen funkcionalnog statusa. Zakon predviđa i stepen potrebne podrške, koji obuhvata predlog mjera koje su neophodne za punu i efikasnu uključenost pojedinca u sve sfere društvenog života, a određivaće se u zavisnosti od utvrđenog stepena oštećenja organizma i funkcionalnog statusa lica na koje se vještačenje odnosi i može biti.

Invaliditet će vještačiti prvostepene i drugostepene komisije sastavljene od vještaka za jedinstveno vještačenje invaliditeta.

Odluka o osnivanju Zavoda donijeće se u roku od 45 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona, dok je sprovođenje postupaka jedinstvenog vještačenja invaliditeta predviđeno od 1. jula 2026. godine.