Euromost upozorava na ekološke probleme: Građani ne žive od obećanja i strategija

Nevladina organizacija (NVO) Euromost upozorava da bi eventualno zatvaranje poglavlja 27 – životna sredina i klimatske promjene, bez potpunog ispunjavanja završnih mjerila i vidljivih rezultata na terenu, predstavljalo političku odluku, a ne potvrdu da je Crna Gora ispunila sve obaveze koje je pred nju postavila Evropska unija.

Dok se u javnosti govori o evropskim integracijama i napretku države, građani Crne Gore, a posebno oni na sjeveru, i dalje se suočavaju sa ozbiljnim ekološkim problemima koji neposredno utiču na njihovo zdravlje, kvalitet života i pravo na zdravu životnu sredinu.

– Zagađenje vazduha, naročito tokom zimskih mjeseci u Pljevljima i drugim kotlinama, predstavlja ozbiljan problem za stanovništvo. Emisije iz industrijskih postrojenja, termoenergetskog sektora i individualnih ložišta, uz nepovoljne meteorološke uslove, doprinose pogoršanju kvaliteta vazduha. Građani ne mogu živjeti od obećanja i strategija, već im je potrebno konkretno smanjenje zagađenja i zaštita zdravlja. Ništa manje zabrinjavajući nijesu problemi sa upravljanjem otpadom, nelegalnim odlagalištima i nedovoljno razvijenom infrastrukturom za selekciju, reciklažu i bezbjedno zbrinjavanje otpada. Divlje deponije uz puteve, rijeke i u prirodnim područjima predstavljaju ružnu sliku neodgovornog odnosa prema životnoj sredini, ali i rizik za zemljište, vode i zdravlje ljudi, ukazuju za "Dan" u ovoj NVO.

Posebno upozoravaju na stanje rijeka i vodotoka na sjeveru Crne Gore.

– Neadekvatno tretiranje komunalnih otpadnih voda, ispuštanje zagađujućih materija i nepropisno odlaganje otpada ugrožavaju vodene ekosisteme i prirodne resurse od kojih zavise građani, poljoprivreda i turizam. Bez funkcionalnih sistema za prečišćavanje otpadnih voda, djelotvornog nadzora i odgovornosti zagađivača, teško je govoriti o ispunjavanju evropskih standarda. Dodatnu zabrinutost izazivaju pritisci rudarskih i industrijskih aktivnosti na životnu sredinu, uključujući rizike od zagađenja zemljišta teškim metalima u pojedinim područjima, kao i uticaj eksploatacije prirodnih resursa na vodu, vazduh i okolna naselja. Neophodno je da nadležne institucije obezbijede transparentno praćenje zagađenja, objavljivanje rezultata mjerenja i primjenu principa da zagađivač snosi odgovornost za štetu koju prouzrokuje, ističu u ovoj NVO.

Dodaju da se sjever Crne Gore suočava se i sa problemima neodrživog upravljanja šumama, uništavanja prirodnih staništa, erozije zemljišta i pritisaka na zaštićena područja.

– Istovremeno, klimatske promjene povećavaju rizike od ekstremnih vremenskih pojava, obilnih padavina, poplava, suša i šumskih požara. Sve to zahtijeva ozbiljne preventivne mjere, efikasnu kontrolu i dugoročno planiranje, a ne samo usvajanje dokumenata.

Euromost posebno ukazuje na to da se ispunjavanje evropskih obaveza ne može mjeriti isključivo brojem usvojenih zakona, strategija i akcionih planova. Ključno je da se propisi zaista sprovode, da institucije imaju dovoljno stručnog kadra i inspektora, da se ulaže u infrastrukturu i da građani osjete konkretno poboljšanje kvaliteta vazduha, vode i zemljišta, kazali su u Euromostu.

Podsjećaju da je Evropska komisija u Izvještaju o Crnoj Gori za 2025. godinu navela da je od ukupno 281 planirane aktivnosti iz Akcionog plana za ispunjavanje završnih mjerila u poglavlju 27 realizovano 109, odnosno 38 odsto.

Vrijednosti su zaštita zdravlja

Za Euromost je neprihvatljivo da se evropske integracije svedu na političko brojanje zatvorenih poglavlja, dok građani nastavljaju da žive sa posljedicama zagađenja i neefikasnog upravljanja životnom sredinom.

– Evropske vrijednosti podrazumijevaju zaštitu zdravlja ljudi, očuvanje prirode, odgovornost institucija i primjenu zakona u praksi. Zato pozivamo Evropsku komisiju i države članice EU da prilikom odlučivanja o poglavlju 27 insistiraju na provjerljivim dokazima, mjerljivim rezultatima i stvarnoj primjeni evropskih standarda. Od nadležnih institucija Crne Gore tražimo da javnosti predstave precizan pregled svih završnih mjerila, šta je u potpunosti ispunjeno, šta je djelimično realizovano, a šta još nije ispunjeno, uz rokove, odgovorne institucije i dokaze o sprovođenju,zaključuju u Euromostu.

Preuzmite našu aplikaciju