Grupa NVO: Veličanje ratnih zločina neopravdano izostalo iz izvještaja EK

- Komisija je ove godine opravdano ocijenila da su govor mržnje i diskriminacija i dalje ozbiljni problemi, posebno za Rome i Egipćane, pripadnike manjinskih zajednica, osobe s invaliditetom i LGBTIQ+ osobe. Ipak, izostala je osuda veličanja ratnih zločinaca, iako je EK u avgustu poručila da tome nema mjesta u državama kandidatima. Evropski parlament, s druge strane, godinama upozorava na istorijski revizionizam, veličanje ratnih zločinaca i negiranje ratnih zločina u Crnoj Gori, i opravdano zahtijeva od države da te pojave odlučnije suzbija - ističe se u saopštenju grupe NVO i građanskih aktivistkinja.

Posebno, kažu, zabrinjava veličanje Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.

- Njegovo ime skandirano je na sportskim utakmicama u Zeti i Kotoru i na javnom događaju u Baru ove godine. Državno tužilaštvo nije objavilo da je zbog toga bilo ko procesuiran. Takva tolerancija ohrabruje ponavljanje i dovodi u pitanje posvećenost nadležnih tužilaca - navodi se u saopštenju.

Tome, prema mišljenju grupe NVO, doprinose i pojedini političari i državni funkcioneri koji negiraju ili osporavaju presude međunarodnih sudova.

- Pojedini javni funkcioneri su prisustvovali Mladićevoj sahrani, upućivali saučešće njegovoj porodici i javno mu odavali počast. Vlada je za ministra imenovala osobu koja je javno negirala genocid u Srebrenici i iznosila govor mržnje prema LGBTIQ+ osobama - napominje se u saopštenju.

Kako ističu, Komisija je saučešće koje je predsjednik Skupštine uputio Mladićevom sinu pomenula u izvještaju dva puta, ali samo kao povod za političke tenzije u parlamentu, bez ocjene samog postupka.

- Izvještaj ne pominje ni slučaj nezakonito postavljenog spomenika četničkom komandantu Pavlu Đurišiću, koji je jasno pokazao slabost institucionalnog odgovora. Više od godinu dana nakon postavljanja, sudska odluka o privremenom oduzimanju spomenika nije izvršena i ne zna se gdje se spomenik nalazi. Organizatori i finansijeri nijesu identifikovani. Jedini optuženi, vlasnik parcele na kojoj je spomenik podignut, prvostepenom presudom oslobođen je optužbe - navodi se u saopštenju.

Grupa NVO i građanskih aktivistkinja napominje da završna mjerila za Poglavlje 23 zahtijevaju djelotvorno suzbijanje diskriminacije, rasizma, ksenofobije i zločina iz mržnje, uključujući govor mržnje. Te obaveze, kako kažu, ne ispunjavaju se usvajanjem zakona i strategija, već dosljednom primjenom.

- Ratovima devedesetih prethodio je govor mržnje koji tadašnji državni tužioci nijesu procesuirali, slijedeći političku volju nacionalistički orijentisanih vlasti. Te greške se ne smiju ponoviti - navodi se u saopštenju.

Evropska unija je, podsjećaju, prije svega mirovni projekat, pa zbog toga veličanje ratnih zločinaca i negiranje sudski utvrđenih zločina ne bi smjeli biti zanemareni u ocjeni napretka Crne Gore.

- Dok traju pregovori, EU ima priliku da insistira da Crna Gora odlučno suzbija govor mržnje na svim nivoima. Zbog toga smo u pismu Delegaciji Evropske komisije danas dostavili pregled zabilježenih slučajeva veličanja ratnih zločinaca u Crnoj Gori u 2025. i 2026. godini, uz apel da se ta negativna pojava adekvatno osudi i da se posebno prati njeno suzbijanje od strane državnog tužilaštva i sudova - zaključuje se u saopštenju koje potpisuju:

Akcija za ljudska prava (HRA)

Antifašisti Cetinja

Asocijacija Spektra

Centar za građansko obrazovanje (CGO)

Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN CG)

Centar za ženska prava (CŽP)

Centar za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA

Crnogorski komitet pravnika za zaštitu ljudskih prava (CKM)

Crnogorski PEN centar

Crnogorsko filološko društvo

Juventas

Prima

Udruženje „Štrpci – protiv zaborava“

Dina Bajramspahić, građanska aktivistkinja

Jovana Marović, građanska aktivistkinja

Paula Petričević, građanska aktivistkinja