Marković: Svaka žrtva mora imati podršku sistema tokom cijelog krivičnog postupka

To je poručio vrhovni državni tužilac Milorad Marković na Regionalnoj konferenciji o iskustvima podrške žrtvama i svjedocima, koja se od 13. do 15. oktobra održava u Podgorici, u organizaciji Vrhovnog državnog tužilaštva u saradnji sa Programom Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP) i Evropskom unijom.

- Govoreći o unapređenju položaja žrtava u krivičnom postupku, Marković je istakao da se Crna Gora nalazi na prekretnici u razvoju krivičnoprocesnog sistema, budući da se izmjenama i dopunama Zakonika o krivičnom postupku žrtva prvi put prepoznaje kao subjekt krivičnog postupka, čime se nacionalno zakonodavstvo usklađuje sa pravom Evropske unije - saopšteno je iz VDT-a.

VDT je ukazao da ove izmjene, kojima se dodatno unapređuje položaj žrtve u krivičnom postupku, pred nadležne institucije, a posebno pravosudne organe, postavljaju značajan zadatak, da nova zakonska rješenja dosljedno primijene u praksi.

Naglasio je da danas postoji značajan interes, kako na nacionalnom tako i na regionalnom i međunarodnom nivou, za uspostavljanje jasnih i ujednačenih standarda u postupanju prema žrtvama krivičnih djela, kako bi se osigurao njihov ravnopravan tretman i odgovarajuća podrška tokom cijelog postupka.

- Marković je istakao da je, uz podršku UNDP-a, Evropske unije i drugih međunarodnih partnera, u prethodnom periodu započeto uspostavljanje sistema podrške žrtvama, te da iskustva i primjeri dobre prakse zemalja regiona mogu imati posebnu vrijednost u daljem razvoju institucionalnih kapaciteta i procedura - piše u saopštenju.

Posebno je ukazao na značaj uspostavljanja stručnih službi za podršku žrtvama, po uzoru na postojeću Službe za podršku maloljetnicima koja ima visoke standarde, koji će garantovati poštovanje dostojanstva žrtava i spriječiti njihovu sekundarnu viktimizaciju.

Naglasio je da ne treba dozvoliti da žrtva ponovo prolazi kroz traumu, i  da zato institucionalni odgovor mora biti adekvatan. “Da bi bio adekvatan, sve institucije koje dolaze u dodir sa žrtvama, od samog izvršenja kirivčnog djela, odnosno od prijavljivanja krivičnog djela do donošenja odluke moraju da djeluju ujedinjeno i sa istim standardima”, poručio je VDT.

- Važno je da stručne službe za podršku žrtvama i pravosudne institucije budu osposobljene da sarađuju u punom kapacitetu, uz jasno definisane standarde i koordinisano djelovanje. Samo na taj način možemo obezbijediti da žrtve tokom cijelog postupka dobiju odgovarajuću podršku i da imaju povjerenje u institucije sistema - poručio je Marković.

(VIDEO) Kampanja Vrhovnog suda i VDT-a: Zaštita prava žrtava krivičnih djela pitanje od posebnog društvenog značaja

Đanandrea Vila, menadžer programa za vladavinu prava u Delegaciji Evropske unije, istakao je ovu konferenciju kao priliku da Crna Gora pokaže napredak koji je ostvarila u podršci žrtvama tokom posljednjih godina, podsećajući da Strategija za zaštitu prava žrtava zajedno za Strategijom za procesuiranje ratnih zločina, predstavljaju čvrst okvir za unapređenje ove oblasti koji je EU podržala.

- Za Evropsku uniju, zaštita prava žrtava predstavlja ključni dio procesa pristupanja EU. Napredak se ne ogleda samo u istragama i presudama, već i u tome da li žrtve dobijaju adekvatnu podršku i mogu učestvovati u postupcima dostojanstveno i bez straha. EU ostaje posvećena pružanju podrške partnerima u regionu u ovoj oblasti a kada je riječ o Crnoj Gori, ta podrška će se sigurno nastaviti i nakon predstojećih sastanaka u okviru pregovaračkih poglavlja 23 i 24 - istakao je Vila.

Stalna predstavnica UNDP-a u Crnoj Gori Ekatarina Paniklova ukazala je da su zakonodavstvo, institucije, istrage i sudske odluke nesumnjivo ključni temelji vladavine prava, ali da pravdu moramo razumjeti kroz iskustva ljudi kojima ona treba da služi, jer za žrtve i preživjele put do pravde može biti dug i bolan.

- Pravda se ne može mjeriti samo ishodom sudskih postupaka, već i načinom na koji su žrtve tretirane tokom cijelog procesa: da li su bile saslušane, informisane, zaštićene i podržane. Podrška žrtvama i svjedocima mora biti prepoznata kao sastavni dio efikasnog, dostupnog pravosudnog sistema, utemeljenog u principima ljudskih prava. U UNDP-u tranzicionu pravdu vidimo kao ulaganje u budućnost i izgradnju mirnih, inkluzivnih i otpornih društava - naglasila je Paniklova.

Konferencija je prilika da predstavnci pravosudnih institucija, međunarodnih organizacija i civilnog društva iz regiona i Evrope razmjene iskustava za unapređenje sistema podrške i zaštite žrtava i svjedoka, posebno u postupcima za ratne zločine i druga teška krivična djela.

Tokom skupa razmatrani su evropski i regionalni modeli podrške, iskustva u primjeni međunarodnih standarda, kao i mogućnosti za unapređenje institucionalnih kapaciteta i jačanje saradnje pravosudnih institucija i organizacija koje pružaju podršku žrtvama.

- Poseban fokus je na razvoju održivih i dostupnih mehanizama podrške, prevenciji sekundarne viktimizacije i unapređenju pristupa pravosuđu koji uvažava potrebe i iskustva žrtava i svjedoka - dodaje se.

Na konferenciji su učestvovali predsjednica suda Valentina Pavličić i ministar pravde Bojan Božović, kao i brojni stručnjaci iz oblasti zaštite i podrške žrtvama i svjedocima.

Tokom konferencije promovisan je i informativni video putem kojeg se žrtve krivičnih djela mogu informisati o načinu ostvarivanja pravu na naknadu štete i bespalatnu pravnu pomoć, nastao u saradnji Vrhovnog državnog tužilaštva i Vrhovnog suda tužilaštva Crne Gore.