Međunarodni dan kratošije: Crnogorsko ime svjetski poznatih sorti

Crnogorsko vinogradarstvo ima dugu i bogatu istoriju još od antičkih vremena. Vinova loza i vino kroz vjekove su postali simbol podneblja, kulture i običaja, ali i svjedočanstvo truda generacija koje su sorte brižljivo njegovale i sačuvale do danas.

Zato se sorti vinove loze u vinogradarstvu i vinarstvu poklanja posebna pažnja. Ona je nosilac identiteta prostora, istorije i tradicije. Upravo ta veza između sorte i teritorije potvrđuje njen značaj i ulogu terroir-a u ispoljavanju najboljih osobina vina. Na taj način vino postaje mnogo više od proizvoda – postaje autentična priča o porijeklu, znanju i kontinuitetu.

– Među takvim sortama posebno mjesto zauzima kratošija. Mnogi crnogorski i nekadašnji jugoslovenski istraživači smatrali su je autohtonom sortom, a savremena naučna istraživanja to su i potvrdila. Naučnim rezultatima prof. dr Vesne Maraš i saradnika (2020), potvrđeno je da je kratošija najstarija crnogorska sorta i temelj na kojem počiva savremena vinska scena Crne Gore – navode iz organizacije Evropskog reda vinskih vitezova – Legatura Crna Gora.

Свечаност 2025.

фOTO: MEDIA BIRO/ DEJAN LOPICIC

Jubilej pisane istorije
Ove godine obilježava se veliki jubilej – 600 godina od prvog pisanog pomena kratošije. Zabilježena je u 261. poglavlju Statuta grada Budve iz 1426. godine, koje je u cjelosti posvećeno vinogradima kratošije.

– Budvanski statut sadrži čak 29. poglavlja o vinovoj lozi i vinu, što svjedoči koliko je proizvodnja grožđa i vinska kultura bila duboko ukorijenjena u životu stanovnika na tom prostoru – kažu iz Legature Crne Gore.

Najobimnije istraživanje genetičkih resursa
Savremena genetička istraživanja (2020) potvrdila su da je Crna Gora kolijevka kratošije i da svoje duboke korijene ima upravo na prostoru Crne Gore, iako je širom svijeta poznata pod drugim imenima – kao zinfandel u Kaliforniji, primitivo u Italiji ili tribidrag u Hrvatskoj.

– Od 2014. do 2017. godine sprovedeno je najobimnije istraživanje genetičkih resursa vinove loze u Crnoj Gori, u saradnji domaćih i španskih naučnika, tokom kojeg je analizirano 476 uzoraka. Rezultati su pokazali da je kratošija ključna sorta u formiranju genetičke porodice crnogorskih loza – roditelj je vrancu, raćeškoj, crnom krstaču, crnoj plavini, žitkovini, čubrici i nizu drugih domaćih sorti – podsjećaju iz Legature Crne Gore.

Огледни виноград "Плантажа" – Ћемовско поље

фOTO: MEDIA BIRO/ DEJAN LOPICIC

Danas kratošija ima čak 17 različitih biotipova u Crnoj Gori, koji su sakupljeni i očuvani u kolekcionom vinogradu Biotehničkog fakulteta Univerziteta Crne Gore u Lješkopolju – što dodatno potvrđuje njeno dugotrajno prisustvo i gajenje na prostoru Crne Gore.

Миодраг Грбић, Western Ontario Универзитет

-фOTO: MEDIA BIRO/ DEJAN LOPICIC

Sorta sa budućnošću
U vremenu kada se svijet vina globalizuje, a ukusi postaju uniformni, male vinske zemlje poput Crne Gore imaju jednu šansu – autentičnost. Ne u količini, već u priči. Ne u tržišnoj dominaciji, već u prepoznatljivosti. Kratošija tu šansu nosi u sebi.

– Snaga kratošije je u svakoj čaši. A svaka čaša nosi poruku – da postoji kontinuitet, da postoji nešto što pripada ovom prostoru oduvijek. Nešto što nije nastalo juče, niti je uvezeno. Nešto što pripada ovom prostoru jednako koliko i kamen, sunce i ljudi. Zato obnavljanje kratošije nije samo vinogradarski posao. To je kulturni čin. To je odluka da se ne zaboravi. Da se ne izgubi u buci globalnog tržišta. Da se ne svede na fusnotu u sopstvenoj istoriji. Kratošija danas doživljava svoju obnovu u crnogorskim vinogradima – ističu iz Legatura Crne Gore.

Vina od ove sorte sve su prisutnija i prepoznatljivija, kako na domaćem, tako i na međunarodnom tržištu. Obnavljanjem kratošije čuva se identitet i otvara prostor za dalji razvoj crnogorske vinske scene.

Svečanost 24. aprila
– Kratošija je prošle godine dobila i svoj Međunarodni dan, koji se svečano obilježava 24. aprila u Podgorici, pod pokroviteljstvom Predsjednika Crne Gore, u organizaciji Evropskog reda vinskih vitezova – Legatura Crna Gora. To predstavlja važan korak ka međunarodnoj afirmaciji ove sorte i dodatnu potvrdu njenog značaja – a kratošija, kao najstarija autohtona crnogorska sorta, zaslužuje da zauzme mjesto koje joj pripada, mjesto nacionalnog blaga Crne Gore i ambasadora crnogorske vinske kulture u svijetu – zaključuju iz Legatura Crne Gore.