Siječemo šume zbog rezane građe, uvezli namještaj za 61,8 miliona

Vlada je na posljednjoj sjednici usvojila Predlog strategije razvoja šuma i šumarstva Crne Gore za period 2026–2031, dokument koji je predviđen Zakonom o šumama, a kojim se utvrđuju ciljevi i smjernice za razvoj šuma i šumarstva, u skladu sa nacionalnom šumarskom politikom, zatim mjere za unapređenje šuma, kao i finansijska sredstva za sprovođenje Strategije i način njihovog obezbjeđivanja.

– Pod pretpostavkom da je stanje šuma realno, a time i planovi korišćenja, sadašnji odnos prema šumi može se ocijeniti kao iracionalan – zaključeno je u Strategiji.

Autori ovog dokumenta konstatuju da jedan od problema u dosadašnjem održivom korišćenju šuma (drveta) svakako vezan za skromnost realizacije planova korišćenja, koja ne prelazi 24 odsto.

Prema podacima iz Programa razvoja prerade drveta i proizvodnje namještaja 2025–2028 (koji je još u fazi nacrta), najznačajnija tržišta na koja se izvoze drvo i proizvodi od drveta iz Crne Gore su Kosovo, Albanija i Srbija, na koja se plasira oko dvije trećine ukupnog izvoza. Kada se tome dodaju i druge zemlje Balkana, izvoz u 2023. godini iznosio je 41,8 miliona eura, ili 85,1 odsto od ukupnog izvoza.

Na tržište Kosova u 2023. godini najviše se izvozila rezana građa (11,3 miliona) i drvni pelet (5,56 miliona), što je činilo 99,8 odsto od ukupnog izvoza proizvoda od drveta na to tržište. Na tržište Albanije dominantno se izvozila rezana građa (7,58 miliona), dok je pelet učestvovao sa 0,57 miliona. U Srbiju, kao treće po značaju izvozno tržište, izvozila se rezana građa (3,83 miliona) i drvni pelet (2,99 miliona).

– Od ukupno 3,54 miliona izvoza proizvoda od drveta u Italiju, drvni pelet je učestvovao sa 2,76 miliona, ili 78 odsto. Na tržište Njemačke najviše su se izvozile latofleks letvice i šperploče – notirano je u Strategiji.

Zemlje regiona predstavljaju najznačajnije zemlje i kada je u pitanju uvoz proizvoda od drveta.

U parlamentu upozoreno: Ekološka bomba u šumama

U 2023. godini 40,6 odsto od vrijednosti ukupnog uvoza proizvoda od drveta ostvareno je iz zemalja regiona, pri čemu najviše iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Slovenije i Hrvatske.

U Strategiji se iznosi podatak da je vrlo je izražen uvoz namještaja, koji je u 2023. godini dostigao 61,78 miliona eura.

U uvozu sa 80 odsto dominira građevinska stolarija i različite vrste ploča (iverice i vlaknatice, šperploče) i lamele i frize za parket.

Konstatuje se da samo dva proizvođača namještaja izvoze svoje finalne proizvode masivnog namještaja, kao i neki od proizvođača drvenih kuća. Karakteristično je i to da jedan broj drvoprerađivača radi pojedine proizvode drvenog namještaja (uglavnom sobna vrata) za 40 poznatih kupac u zemljama EU.

U Strategiji je kao jedan od glavnih uzroka sadašnjeg stanja drvne industrije u Crnoj Gori, gdje primat ima primarna prerada, pored lošeg procesa privatizacije velikih firmi, prepoznat koncesioni sistem u šumarstvu koji je započeo u 2006. i 2007. godini.

U drvnoj industriji 518 preduzeća

Kako je konstatovano u Strategiji, u drvnoj industriji u Crnoj Gori dominantna je mehanička prerada drveta.

U preradi drveta i proizvodnji namještaja u 2023. godini bilo je ukupno 518 aktivnih preduzeća, od čega 340 u preradi drveta, a 178 u proizvodnji namještaja. U odnosu na 2017. godinu, broj aktivnih preduzeća u 2023. godini je porastao, i to u preradi drveta za 45, a u proizvodnji namještaja za 83.

Najmanje kompanija, uglavnom male porodične firme i radionice, bavi se finalnom preradom drveta, i to uglavnom izradom kućica od oblica, najviše u Rožajama.

Proizvodnjom namještaja bavi se najmanji broj preduzeće, i to izradom pločastog namještaja.

Najviše tih preduzeća svoju djelatnost obavlja u Podgorici, Nikšiću, Bijelom Polju i Ulcinju.

Takođe, u dokumentu se navodi da je turizam veliki konzument proizvoda od drveta i velika razvojna šansa preduzećima koja se bave preradom drveta.

– U ovom periodu koncesionog sistema razvili smo samo koncesionare koji su na višegodišnje ugovore dobijali na korišćenje državne šume i koji su drvnu masu uglavnom prerađivali u prvom stepenu primarne prerade, i kao takvu je, sa ciljem brze zarade, izvozili u prvom redu na tržištu okolnih država (Albanija, Kosovo, Srbija, BiH), a takođe i u države EU.

Ovako postavljeni koncesioni sistem dodatno je ugušio male drvoprerađivače, jer nijesu imali mogućnost kontinuiranog snabdijevanja sirovinom sa domaćeg tržišta po prihvatljivim cijenama, jer su koncesionari svoju drvnu sirovinu prodavali na tržišta drugih zemalja koja su im obezbjeđivala veće cijene. Dodatni problem nastao je i kada su pojedini drvoprerađivači masivnog namještaja i građevinske stolarije, da bi došli do jeftinije sirovine, ušli u proces koncesija, odnosno kupovine drveta na panju, i time uložili velika sredstva u nabavku opreme za korišćenje šuma – zaključeno je u Strategiji.

Strategiju su izradili Milan Medarević, Milić Čurović, Darko Dubak, Goran Đalović, Ranko Kankaraš, Dragan Otašević i Maja Radosavljević.

Preuzmite našu aplikaciju