Kako nastaje i funkcioniše uspješna startap priča: Vrijednost je u ideji koja se razvija, a ne u parama

Iako je ruku pod ruku sa vještačkom inteligencijom (AI), startap ipak zavisi od čovjeka – on stvara, osmišlja ideju čija se upotrebna vrijednost odražava u njenoj ekonomskoj moći, kaže Ivan Kadić, osnivač i direktor kompanija Sixty Seconds Reputeo iz Beograda.

Njemu je to pošlo za rukom, pa se kompanija čiji je osnivač visoko kotira u startap biznisu.

– Nije lako stvoriti uspješan startap i od njega napraviti profitabilnu kompaniju. Tu važe drugačija pravila ulaganja i tržišta, pa zato nije čudno da devet od deset startapova ne uspije – objasnio je Kadić, koji je učestvovao na tek završenoj 15. Konferenciji o ekonomiji – Montenegro 2026.

On je lider u oblasti vještačke inteligencije i sinonim za inovaciju u Srbiji, a nije krio zadovoljstvo što je pozvan na konferenciju jer, kako kaže, nije nikad bio toliko u fokusu ovdje i njegov razvojni put nije se pratio u Crnoj Gori, odakle potiče.

Kadićev Reputeo postao je zapažen po proizvodima od kojih su neki iz domena sajber bezbjednosti, a koliko su njihove ideje uspješne govore i nagrade na globalnom nivou.

– Imamo nekoliko vrsta proizvoda iz nekoliko različitih sektora. Jedan od sektora je sajber bezbjednost, tu imamo dva proizvoda, za koja smo dobili i velike nagrade na globalnom nivou. Takođe, imamo proizvod koji se bazira na forenzičkoj inteligenciji, odnosno inteligenciji obrade dokumenata, i treći proizvod, odnosno treći sektor koji se bavi borbom protiv piraterije. U tome sarađujemo sa Telekomom Srbija – rekao je Kadić.

Objavljen prvi sveobuhvatni Startup Index Crne Gore: Nova generacija tehnoloških kompanija sve više gleda ka globalnom tržištu

Svi proizvodi Kadićeve kompanije su licencirani, a za licencu se plaća na godišnjem nivou.

– Naši prihodi rastu iz godine u godinu i kompanija je profitabilna. Ali nije vrijednost same firme u parama. Iako imamo višemilionske prihode, nije sama vrijednost u tome. Vrijednost je u tehnologiji koju proizvodimo tokom tog razvoja – istakao je Kadić.

Po njegovim riječima, pokrenuti uspješan startap nije jednostavno, posebno kada je naš region u pitanju.

– Potrebno je napraviti mnogo uspješnih koraka da se dođe do rasta, stabilnih prihoda i profitabilnosti. Startap kompanije nisu blizu velikih finansijskih tokova, jer je ulaganje u njih vrlo rizično i vraća se samo onima koji su uložili u taj jedan, koji je zaista uspio – kaže Kadić.

Kad su u pitanju investitori, startap privlači drugačije ulagače.

– Kada je naše tržište u pitanju, i dalje vladaju konzervativne projekcije u vezi sa investicijama. Primarno, to su investicioni fondovi, private equity fondovi. To su takozvani "anđeo investitori", koji su možda ranije imali svoje kompanije, koje su prodali i sada ulažu – naveo je Kadić.

Među ulagačima su često i tzv. alternativni fondovi.

Posebna priča je vrijednost startapa koji je prerastao u uspješnu kompaniju.

– Tržišno vrednovanje takvih preduzeća nije isto kao za tradicionalne kompanije To je, u stvari, individualno. Svaki starap vrednuje svoju vrijednost. Ali to je jedna velika problematika. Zašto? Zato što iza te vrijednosti mora da stoji isto matematika. Dakle, i neki ekonomski parametri. Ne možete vi da vrednujete nešto na stotine miliona eura, a suštinski je samo u vašoj glavi. Mora tržište da pokaže određeni refleks ka tom proizvodu koji stvarate i da se taj refleks onda, na neki način, preslika na ono što želite. Dakle, ukoliko investiciju od 10 miliona cijenite na 100 miliona, što znači da podižete investiciju i spremni ste da za 10 miliona date 10 odsto, a prihodujete u ovom trenutku nula, malo je realno da ćete vi zaista tu investiciju i podići. Pričam u našim okvirima. – objašnjava Kadić.

Ipak, Srbija može da se pohvali kompanijom Omnimo, koja je unikorn (naziv za privatnu startap kompaniju čija je vrijednost veća od jedne milijarde dolara, a koja još uvek nije izašla na berzu; rijetka kompanija poput mitskog jednoroga).