HRA: Vlast dozvolila partijsku prevlast nad bezbjednosnim sektorom

To je saopštila nevladina organizacija Akcija za ljudska prava (HRA).

- Umjesto poštovanja ljudskih prava, dozvoljeno da policijski službenici izgube radni odnos u tajnom postupku utvrđivanja bezbjednosnih smetnji, u kojem nijesu obaviješteni o navodima protiv njih, niti imaju mogućnost da se o tim navodima izjasne - kaže se u saopštenju.

Iz HRA su naveli da je umjesto jačanja profesionalnosti policije i sprečavanja diskriminacije, omogućeno  dalje netransparentno zapošljavanje pod političkom kontrolom.

- Zadržana su široka ovlašćenja službenika ANB-a da pristupaju osjetljivim podacima građana bez prethodnog sudskog nadzora - kaže se u saopštenju.

Propuštena je, kako se dodaje, prilika za temeljnu demokratsku reformu državne tajne službe, koja nastavlja da funkcioniše kroz promjene rukovodilaca, a bez suštinske institucionalne reforme.

- Ovakvo jačanje političke kontrole nad bezbjednosnim sektorom dešava se u šestoj godini od tzv. istorijske promjene vlasti u Crnoj Gori, kada su građanima obećavane samo demokratske reforme - navodi se u saopštenju.

Iz HRA su naveli da su oba zakona usvojena uprkos upozorenjima domaćih i međunarodnih organizacija.

Prema njihovim riječima, zabrinjava izostanak jasnog zahtjeva Evropske komisije da se sporne odredbe usklade sa evropskim standardima prije njihovog usvajanja.

Kako se navodi, zakonodavne izmjene odstupaju od standarda vladavine prava koje Crna Gora tvrdi da želi da dostigne.

U HRA smatraju da je realno očekivati da će dovesti do otkaza na desetine policijskih službenika, koji će te odluke u krajnjoj liniji uspješno osporiti pred Ustavnim sudom.

- Preovladaće klima nepovjerenja, partijske lojalnosti i pravne nesigurnosti, umjesto profesionalizacije Uprave policije i ANB-u kao demokratskih institucija - kaže se u saopštenju HRA.

Oni su naveli da je usvojenim izmjenama Zakona o unutrašnjim poslovima omogućeno Ministarstvu unutrašnjih poslova (MUP) da do 2027. godine zapošljava policijske službenike bez spoljne kontrole Uprave za ljudske resurse, bez kadrovskog plana i bez javnog oglašavanja, po kriterijumima koje određuje ministar i kroz komisiju koju on imenuje.

Izmjenama je, kako se dodaje, propisano da policijski službenici protiv kojih se vode disciplinski postupci zbog postojanja bezbjednosnih smetnji gube policijsko zvanje ili radni odnos.

Navodi se da postojanje bezbjednosnih smetnji utvrđuje komisija koju imenuje ministar unutrašnjih poslova.

Dodaje se da se postupak pred tom komisijom vodi u tajnosti, kao i da Komisija nije obavezna da pribavi mišljenje ANB-a.

- Odluke se mogu zasnivati i na nepotvrđenim informacijama. Policijskom službeniku se ne predočava šta mu se stavlja na teret niti mu je omogućeno da se o tim navodima izjasni - kaže se u saopštenju HRA.

Oni su naveli da će se isti režim utvrđivanja bezbjednosnih smetnji primjenjivati i na kandidate za Policijsku akademiju i na osobe koja žele da se zaposle u policiji.

Iz HRA su rekli da je Zaštitnik ljudskih prava i sloboda u više navrata utvrdio da takve prakse prilikom upisa na Akademiju nijesu u skladu sa Ustavom Crne Gore i Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, jer kandidatima nije obezbijeđeno pravo na djelotvoran pravni lijek protiv odluka MUP-a.

Izmjenama Zakona o ANB-u, kako se dodaje, zadržana su široka ovlašćenja Agencije da bez sudskog nadzora pristupa bazama podataka državnih organa, organa državne uprave, organa lokalne samouprave, pravnih lica i drugih subjekata koji vode evidencije.

- Uvođenje sudskog nadzora nad ovim mjerama ranije su preporučili Komitet Ujedinjenih nacija za ljudska prava i Specijalna izvjestiteljka Ujedinjenih nacija za pravo na privatnost - kaže se u saopštenju.

(VIDEO) Usvojeni zakoni o MUP-u i ANB-u, Laković podnio ostavku u PES-u

Navodi se da bez sudskog nadzora ostaju i mjere nadzora nad elektronskim komunikacijama u dijelu podataka o lokaciji građana.

Iz HRA su naveli da je Ustavni sud Crne Gore još 2014. godine ukazao da takve mjere zadiru u pravo na privatnost, jer ono ne štiti samo sadržaj komunikacije, već i tzv. saobraćajne podatke – informacije o tome ko je i sa kim komunicirao ili pokušao da komunicira, kada, koliko dugo, koliko često i sa kojih lokacija.

- Izmjenama je omogućeno i da direktor ANB-a ranije penzioniše službenike Agencije mimo opštih pravila, ako procijeni da je to potrebno zbog potreba službe. Time se uvodi široko diskreciono ovlašćenje rukovodstva da odlučuje o prestanku radnog odnose - kazali su iz HRA.

Istim zakonom, kako se dodaje, ANB je u potpunosti izuzet iz sistema javnih nabavki, čime se dodatno smanjuju mehanizmi kontrole nad trošenjem javnih sredstava i transparentnost rada Agencije.

Takva rješenja, kako su naveli iz HRA, predstavljaju značajno odstupanje od standarda vladavine prava i demokratske kontrole bezbjednosnog sektora.

- Ona slabe procesne garancije za zaštitu prava pojedinaca, povećavaju diskreciona ovlašćenja izvršne vlasti i smanjuju transparentnost rada bezbjednosnih službi - dodaje se u saopštenju.

Iz HRA su naveli da u demokratskom društvu ovlašćenja bezbjednosnih službi moraju biti jasno ograničena zakonom i podložna djelotvornom sudskom nadzoru.

- Usvojena rješenja odstupaju od tog principa i povećavaju rizik od arbitrarnosti u sektoru bezbjednosti, umjesto da ojačaju pravnu sigurnost i povjerenje građana u državne institucije - zaključuje se u saopštenju.