Kos o Crnoj Gori, Krivokapić bez mandata

Učešće Ranka Krivokapića, dugogodišnjeg predsjednika Skupštine Crne Gore, bivšeg ministra vanjskih poslova i nekadašnjeg predsjednika Parlamentarne skupštine OEBS-a, na godišnjoj Konferenciji hrvatskih ambasadora, generalnih konzula i vojnih atašea u Zagrebu otvorilo je pitanje transparentnosti i formata crnogorskog diplomatskog djelovanja.

Dok se u Podgorici naglašava posvećenost evropskim integracijama i zaštiti nacionalnih interesa, učešće Krivokapića, koji je trenutno savjetnik ministra vanjskih poslova Ervina Ibrahimovića, na internom skupu diplomatske mreže susjedne države proteklo je bez zvaničnog saopštenja o institucionalnoj platformi sa kojom je nastupao. Pretpostavlja se da je pozvan privatno, a ne kao službenik Vlade Crne Gore.

Konferencija u Zagrebu predstavlja zatvoreni format na kojem Ministarstvo vanjskih i evropskih poslova Hrvatske razmatra sopstvene spoljnopolitičke prioritete i formuliše nastupe u regionu. Na skupu su kao gosti učestvovali visoki evropski zvaničnici, među kojima i komesarka za proširenje Marta Kos, kao i specijalni izaslanika za Zapadni Balkan Piter Sorensen. Tokom svog izlaganja, Kos je jasno poručila da Evropska unija ne želi da uvozi bilateralne sporove i da sva otvorena pitanja između Podgorice i Zagreba moraju biti riješena prije nego što Crna Gora postane punopravna članica Unije. Ona je pozvala na direktan i konstruktivan dijalog dviju država, stavljajući do znanja da će Brisel pažljivo pratiti brzinu i način rješavanja svih spornih tačaka.

Kos Hrvatskoj: Riješiti preostala bilateralna pitanja sa Crnom Gorom prije pristupanja EU

S druge strane, o stavovima koje je Krivokapić iznio tokom ovog zatvorenog skupa nema dostupnih informacija. Prema nezvaničnim saznanjima "Dana", on je na konferenciji učestvovao kao pozvani gost i panelista u okviru sesija posvećenih regionalnoj bezbjednosti i evropskoj perspektivi Zapadnog Balkana. Poziv mu je upućen zbog dugogodišnjeg iskustva u međunarodnim odnosima i visokih državnih funkcija koje je obavljao tokom proteklih decenija. Međutim, izostanak zvaničnog izvještavanja crnogorskog MVP-a o njegovom učešću ostavlja nepoznanicu da li su tokom panela razmatrana otvorena bilateralna pitanja i na koji su način pred hrvatskim diplomatama predstavljeni crnogorski državni interesi.

Po posebnom formatu, ovakva diplomatska savjetovanja ne služe za protokolarne susrete, već za precizno definisanje strateških pravaca djelovanja države domaćina. Zbog toga učešće savjetnika ministra vanjskih poslova na skupu institucije sa kojom Podgorica mora da pregovara o složenim temema nosi specifičnu težinu. Između Crne Gore i Hrvatske i dalje stoje neriješena pitanja poput razgraničenja na Prevlaci, vlasništva nad školskim brodom "Jadran", sporne spomen-ploče u Morinju, ali i političkih tenzija nastalih nakon usvajanja pojedinih rezolucija u crnogorskom parlamentu. Svako neformalno istupanje van jasno definisanog mandata i pregovaračke platforme otvara prostor za procjenu da li se time olakšava pozicija druge strane u budućim pregovorima.

Kanali van zvaničnog protokola

Diplomatska savjetovanja poput ovog kakvo je organizovala Hrvatska služe prije svega domaćoj diplomatskoj mreži za utvrđivanje nacionalnih smjernica. Gostovanja regionalnih političara na takvim zatvorenim skupovima nerijetko se koriste kao kanal za ispitivanje terena u situacijama kada su zvanični odnosi opterećeni otvorenim pitanjima. Kada zvanični pregovori o granicama, imovini ili istorijskim sporovima zapnu na nivou institucija, države domaćini pozivaju sagovornike iz komšiluka čiji su stavovi bliski njihovoj viziji regiona. Kroz takve razgovore testira se koliko je druga strana spremna na popuštanje, čime se stvara osnova za dalje diplomatske pritiske. Upravo zato nastupi državnih savjetnika van zvaničnog protokola uvijek nose rizik da budu upotrijebljeni u korist tuđe spoljnopolitičke agende.

U međunarodnoj praksi učešće visokih političkih ličnosti na internim diplomatskim savjetovanjima drugih država koristi se za takozvanu TRACK 1.5 diplomatiju – format u kojem se daleko od očiju javnosti ispituju granice popustljivosti i testiraju novi modeli rješavanja sporova. Kada su bilateralni odnosi u fazi osjetljivih pregovora, pravilan diplomatski protokol nalaže da svaki nastup predstavnika državnih organa bude unaprijed usklađen sa institucijama i praćen zvaničnim izvještavanjem.

Izostanak reakcija političkih subjekata i stručne javnosti u Podgorici dodatno naglašava potrebu da se u ovakvim situacijama obezbijedi puna transparentnost. Politička i institucionalna odgovornost nalaže da javnost bude precizno informisana o tome da li je crnogorska diplomatija u Zagrebu imala svog predstavnika sa jasnim institucionalnim zadatkom ili je pojedinačni nastup poslužio isključivo za kreiranje tuđih spoljnopolitičkih strategija.

Preuzmite našu aplikaciju