(VIDEO) Arhitektura svijeta: Da li je Mediteran ponovo postao centar svjetske geopolitike?

Gost nove epizode emisije "Arhitektura svijeta" je Antun Sbutega, diplomata, književnik i dugogodišnji počasni admiral Bokeljske mornarice.

Ko zapravo danas kreira politiku Mediterana? Sbutega smatra da više ne postoji jedna velika sila koja može presudno da određuje šta će se na ovom prostoru događati. Sjedinjene Američke Države, Rusija i Kina imaju svoje interese, dok istovremeno jačaju regionalne sile poput Turske i država Bliskog istoka.

Upozorava da Evropska unija, iako bi trebalo da ima jedan od najvećih interesa na Mediteranu, nema dovoljno efikasnu i jedinstvenu spoljnu politiku, pa samim tim ni jasno profilisanu mediteransku strategiju.

Jedan od najboljih primjera takve evropske neusklađenosti jeste pitanje migracija.

Zemlje južnog Mediterana već godinama nose najveći teret migracionih talasa, ali zajednički evropski odgovor na problem koji se tiče čitavog kontinenta i dalje izostaje.

Da li Mediteran zbog toga polako gubi nekadašnji položaj centra svijeta? Iako više nema političku i ekonomsku dominaciju kakvu je imao kroz istoriju, Sbutega smatra da njegov strateški, saobraćajni, kulturni i politički značaj i dalje ostaje ogroman.

- Budućnost Mediterana, međutim, neće zavisiti samo od država koje mu geografski pripadaju. Ono što se bude događalo u  Americi, Rusiji, Evropi i drugim velikim centrima moći direktno će određivati i odnose na ovom prostoru - kazao je on.

Poseban dio razgovora posvećen je Crnoj Gori i njenom mjestu u međunarodnim odnosima. Može li mala država uopšte imati ozbiljan diplomatski uticaj i na koji način može da nadoknadi ograničenu političku i ekonomsku moć?

Antun Sbutega o tome govori iz ličnog iskustva diplomate koji je bio prvi ambasador nezavisne Crne Gore pri Svetoj stolici, a kasnije i ambasador u Italiji i pri Malteškom redu.

Rim za njega nije samo glavni grad Italije. To je istorijsko i civilizacijsko središte Mediterana, grad koji je vjekovima imao ogroman politički, kulturni i vjerski uticaj i u kojem se nalazi i najmanja država svijeta – Vatikan.

- A upravo Vatikan pokazuje kako veličina teritorije ne mora da određuje veličinu međunarodnog uticaja. Iako teritorijalno najmanja država na svijetu, Sveta stolica zahvaljujući duhovnom autoritetu, globalnoj mreži i dugoj diplomatskoj tradiciji ima značaj koji daleko prevazilazi njenu površinu i ekonomsku moć - naglasio je Sbutega.

Smatra da je kulturna diplomatija već dugo jedan od najvažnijih instrumenata kojima države grade svoj ugled i predstavljaju se svijetu.

- Za razliku od političke propagande, kultura mnogo lakše prelazi granice. Ona povezuje ljude bez obzira na političke, nacionalne i vjerske razlike i upravo zato najveće države svijeta ulažu velika sredstva u kulturnu promociju - poručio je Sbutega.

Ali ima li Crna Gora kulturnu diplomatiju? Odgovor Antuna Sbutege prilično je kritičan – smatra da Crna Gora nema razvijen i sistemski organizovan model kulturne diplomatije, iako posjeduje ogromno kulturno nasljeđe koje bi moglo da bude jedan od njenih najjačih međunarodnih aduta.

Kulturna diplomatija, tvrdi, može da napravi rezultate čak i onda kada klasična politika zakaže.

Jedan od najvećih crnogorskih potencijala u tom smislu Sbutega vidi u Boki Kotorskoj, prostoru koji smatra dijelom Crne Gore sa izuzetno bogatim kulturnim i istorijskim nasljeđem, ali koji, prema njegovom mišljenju, još nije dovoljno valorizovan ni u zemlji ni

u međunarodnoj promociji.

Posebno govori o Bokeljskoj mornarici, čiji je bio admiral. Riječ je o organizaciji čija tradicija traje duže od dvanaest vjekova i koja je preživjela brojne političke promjene, ratove, epidemije, zemljotrese i različite državne sisteme.

Bokeljska mornarica danas čak ima status nevladine organizacije, što dodatno otežava njeno finansiranje i funkcionisanje. Sbutega smatra da bi njen poseban istorijski značaj trebalo prepoznati i kroz drugačiji pravni status.

O novoj geopolitičkoj slici Mediterana, velikim silama i slabostima Evropske unije, diplomatiji malih država, Vatikanu, kulturnoj diplomatiji, međunarodnom imidžu Crne Gore, Boki Kotorskoj i Bokeljskoj mornarici – autor emisije "Arhitektura svijeta" Nikola Banićević razgovarao je sa Antunom Sbutegom.

Prethodne epizode možete pronaći na LINKU.