Pogled slijeva: "Amerika bez monarha"

Piše: Borivoje Ćetković

Za vladajuće "elite" u ovim novostvorenim kapitalističkim društvima, globalizacija je ideologija koju treba propovijedati, budući da se, baš zahvaljujući njoj, obezbjeđuje brže kretanje robe, novca i ideja. Ovim procesom "zemlje u svijetu vezuju se ekonomski, politički i vojno u međuzavisne odnose". Ovaj kontroverzni proces označava "kraj doba država", jer usljed "silovite ekonomske globalizacije" ugrožava postojanje države – nacije.

Prećutkuju se nove društvene nejednakosti i neravnopravnosti prisutne na globalnom planu, koje su sa sobom donijeli globalizacija i neoliberalizam. Savremeni proces globalizacije, kao nekada kolonijalizam, svojom neokolonijalnom politikom, dovodi do eksploatacije, do nerazvijenosti i do novih oblika nejednakosti i zavisnosti. Na pitanje: u čijem su interesu procesi koji vode globalizaciji ekonomije, Čomski daje jasan, nedvosmislen odgovor. "Proces koji svojim prirodnim tokom ide ka globalizaciji ekonomije predstavlja interese transnacionalnih korporacija i finanansijskih institucija, koji će upravljati međunarodnom ekonomijom. Globalni sistem je u međuvremenu postao oblik korporativnog merkantilizma, sa komercijalnim interakcijama upravljanja planiranim iz centra, u okviru liberalnog internacionalizma kreiranog da služi potrebama moći i profita. Dabome, uz podršku i subvencije državnog autoriteta. 'Gladnim nacijama' i 'Trećem svijetu' kod kuće, unutar te priče, ostaje samo da posmatraju. Završetkom `hladnog rata` najveći dio domena sovjetske tiranije vraćen je u `tradicionalni` status `Trećeg svijeta`. Takav, nudio je nove mogućnosti za profit i savršeno oružje za gorak jednostrani klasni rat koji, bez prekida, vode gazde. Ovo su, u suštini, glavne karakteristike svjetskog poretka". (Čomski,: Profit iznad ljudi- neoliberalizam i globalni poredak, Svetovi, Novi Sad 1996:157) Modusi porobljavanja naroda širom svijeta od strane bogate manjine sofisticirani su – uvijeni u oblande borbe za ljudska prava i demokratiju. "Globalizovana svjetska privreda, u kojoj dominiraju multinacionalne korporacije donijela je ogromnoj većini čovječanstva bijedu, a manjini blagodat. Kako tvrde Ujedinjene nacije: od 4,6 milijardi ljudi u nerazvijenim zemljama više od 850 miliona je nepismeno, gotovo milijarda njih nema odgovarajući pristup izvorima pijaće vode, a 2,4 milijarde,čak, ni osnovne sanitarne uređaje. Gotovo 325 miliona dječaka i djevojčica ne pohađa školu. A 11 miliona djece mlađe od 5 godina svake godine umire od izlječivih bolesti – što znači više od 30.000 dnevno. Ovakva slika nije ograničena samo na nerazvijene zemlje. U zemljama OECD-a (Organizacija za ekonomsku saradnju i razvoj) više od 130 miliona ljudi ima nedovoljna primanja, 34 miliona je nezaposleno, funkcionalna nepismenost kod odraslih iznosi prosječno 15 odsto. (Kegli Čarls ii Vitkof Jurdžin 2006): Svjetska politika, trend i trnsformacija Centar za studije Jugoistočne Evrop, Beograd, Fakultet olitičkih nauka Univerzteta u Beogradu, Diplomatska akademija Ministarstva spoljnih poslova Srbije i Crne Gore, Beograd". Nemam podatke o stanju 2026. godine, a realna je pretpostavka da je još gore.

Borivoje Ćetković

Odavno Amerika ne pamti da su održani tako masovni građanski protesti "Bez kraljeva" (28. marta) u više od 3.000 gradova, na kojima su učesnici izrazili neslaganje sa politikom koju vodi Donald Tramp. Proteste su organizovale nacionalne i lokalne grupe, uključujući poznate progresivne koalicije kao što su "Nedjeljivi", "50501" i "Pokrenise." Noseći ručno napravljene transparente demonstranti su osudili upotrebe federalnih trupa za sprovođenje imigracionih zakona, zatim ubistava Rene Gud i Aleksa Pretija od strane federalnih organa za sprovođenje zakona u Mineapolisu, kao i Trampov rat sa Iranom. Ovo su treće demonstracije "Bez kraljeva" otkako se Tramp vratio na dužnost. U Mineapolisu, gdje su desetine hiljada demonstranata izašle na ulice u januaru i februaru nakon ubistava Gud i Pretija, senator Berni Sanders i pjevač Brus Springstin obratili su se okupljenima kojih je, prema saopštenju organizatora, bilo više od 200.000. Guverner Tim Volc pohvalio je učesnike protesta u Minesoti, što su se pojavili i javno progovorili nakon višenedjeljnog porasta broja saveznih policijskih snaga u državi. Bijela kuća za sada nije komentarisala proteste. U svim gradovima demonstranti kategorički traže "Ameriku bez monarha" (monarh je riječ grčog porijekla i znači vladalac, samodržac, kralj, car, imperator koji stoji na vrhu monarhije). Demonstranti su uporedili Trampa sa svemoćnim samodršcima, jer moć koju ima dale su mu dominantne grupe (vojno-industrijski kompleks, spregnut sa finansijskim kapitalom iza kojeg stoji moćan jevrejski lobi), koje su ga i doveli na mjesto predsjednika SAD. Ono što protestanti nazivaju "konstantni haos Trampove administracije" ima svoje ime: militantni imperijalizam, radikalizovan ultradesničarski – Tramp se ponaša ne samo kao samodržac u Americi, već kao i svjetski hegemon.

Moć koju ima i politički postupci prema zemljama koje se antimperijalistički opredijeljene, podsjećaju na ponašanje Adolfa Hitlera uoči Drugog svjetskog rata. Dakle, riječ je o novom fašizmu, terminu koji je, koliko je meni poznato, prvi upotrebljava devedesetih godina prošlog vijeka Rodni Etikson, britanski naučnik, veliki zagovornik evroskepticizma, u knjizi Začarani evropski krug, Korporatne elite i novi fašizam, u kojoj je podvrgao radikalnoj kritici samu ideju i postojanje evropske integracije.

Mišljenja objavljena u tekstovima autora nisu nužno i stavovi redakcije „Dana"