Referendum na Islandu bez uticaja na evrointegracije Crne Gore

Piše: mr Dejan Abazović

Iako se na prvi pogled može učiniti da odluke pojedinih država šalju negativan signal Briselu, geopolitička i ekonomska realnost Islanda i Crne Gore u potpunosti se razlikuju, napisao je Dejan Abazović za portal tehnopolitika.me.

Specifičnost islandskog slučaja

Odluka Islanda donešena je prvenstveno zbog specifičnih ekonomskih interesa, na prvom mjestu Zajedničke politike ribarstva EU. Island ima izuzetno razvijenu ribarsku industriju i ne želi da dijeli svoje morske kvote niti da brine o briselskim restrikcijama u svojim vodama. Osim toga, Island je već decenijama dio Evropskog ekonomskog prostora (EEA) i Šengenske zone, što njegovim građanima već garantuje slobodu kretanja, rada i trgovine. Kao bogata članica NATO-a, Islandu punopravno članstvo u EU nikada nije bilo pitanje ekonomskog opstanka ili bezbjednosne garancije, što je ključna razlika u odnosu na Zapadni Balkan.

Sa druge strane, ishod sa Islanda posredno donosi i određene prednosti za zvaničnu Podgoricu. Odbijanjem Islanda da se vrati za pregovarački sto, fokus Evropske unije u potpunosti ostaje usmjeren na Zapadni Balkan i Istočnu Evropu. Time Crna Gora dodatno učvršćuje svoju poziciju predvodnika („frontrunnera”) u procesu proširenja, kao država koja je najdalje odmakla u pregovorima i prva u redu za naredno učlanjenje.

Petnaest (15) poglavlja čeka zatvaranje

Dinamika stupanja Crne Gore u Evropsku uniju zavisi isključivo od brzine sprovođenja unutrašnjih reformi i zatvaranja pregovaračkih poglavlja. Crna Gora je otvorila sva 33 pregovaračka poglavlja, a do sada je privremeno zatvoreno 18, što znači da je preostalo još 15 poglavlja kako bi se proces priveo kraju.

​Među preostalim poglavljima nalaze se ključne i najzahtjevnije oblasti:

​- Vladavina prava i bezbjednost: Poglavlje 23 (Pravosuđe i temeljna prava) i Poglavlje 24 (Pravda, sloboda i bezbjednost).

​- Ekonomija i unutrašnje tržište: Poglavlje 1 (Sloboda kretanja robe), Poglavlje 3 (Pravo osnivanja preduzeća i sloboda pružanja usluga), Poglavlje 4 (Sloboda kretanja kapitala) i Poglavlje 9 (Finansijske usluge).

​- Infrastruktura, poljoprivreda i ekologija: Poglavlje 11 (Poljoprivreda), Poglavlje 12 (Bezbjednost hrane), Poglavlje 13 (Ribarstvo), Poglavlje 14 (Saobraćajna politika), Poglavlje 15 (Energetika), Poglavlje 22 (Regionalna politika) i izuzetno finansijski zahtjevno Poglavlje 27 (Životna sredina i klimatske promjene).

​- Finansijski sistem: Poglavlje 32 (Finansijski nadzor) i Poglavlje 33 (Finansijske i budžetske odredbe).​

Ne za EU: Islanđani na referendumu odbacili predlog da se obnove pregovori o pristupanju

U skladu sa novom metodologijom proširenja EU, dalji napredak u svim preostalim oblastima direktno je uslovljen vidljivim rezultatima u vladavini prava (poglavlja 23 i 24), gdje se traže pravosnažne presude u borbi protiv organizovanog kriminala i visoke korupcije, jačanje nezavisnosti pravosuđa, kao i institucionalna stabilnost.

Unutrašnje ozdravljenje i geostrateška zaštita

Osim tehničkih i ekonomskih benefita, ulazak u Evropsku uniju za Crnu Goru predstavlja prijeki unutrašnji i spoljnopolitički imperativ.

​Na unutrašnjem planu, punopravno članstvo u EU i prihvatanje njenih normi jedini je funkcionalni okvir za prevazilaženje višedecenijskih patoloških podjela i duboke društvene polarizacije. Evropski standardi postavljaju sistemske prepreke korumpiranim pojedincima i kriminalnim strukturama koje su godinama usporavale razvoj države, osiguravajući da vladavina prava zamijeni praksu selektivne pravde i zloupotrebe državnih resursa.

​Na spoljnopolitičkom i bezbjednosnom planu, članstvo u EU služi kao ključni štit od malignih uticaja autokratskih režima i retrogradnih velikonacionalnih projekata iz regiona. Integracijom u evropsku porodicu naroda, Crna Gora trajno osigurava svoj suverenitet, građanski karakter i geostratešku orijentaciju, onemogućavajući spoljne aktere da preko unutrašnjih političkih poluga destabilizuju državu.

​Dobijanje pozitivnog Izvještaja o procjeni ispunjenosti privremenih mjerila (IBAR) označilo je ulazak Crne Gore u završnu fazu pregovora. Trenutni politički zamah unutar Unije pruža Podgorici istorijsku priliku da intenzivira zatvaranje preostalih pregovaračkih cjelina. Odluka sa Islanda jeste podsjetnik da svaka zemlja bira sopstveni put, a za Crnu Goru evropski put nema održivu alternativu.