Novo istraživanje: Duboko disanje može da podstakne sklonost ka rizičnim odlukama

Da li zatvarate oči, duboko udahnete i polako izdahnete prije nego što donesete važnu odluku?

Niste jedini. To je jedna od najčešće preporučivanih strategija kada se osjećamo preopterećeno, a prethodna istraživanja pokazala su da određene tehnike disanja mogu da smanje anksioznost i snize krvni pritisak.

Međutim, novo istraživanje ukazuje na to da, u zavisnosti od načina na koji dišete, efekat možda nije onakav kakvim ga smatramo, prenosi Science Alert.

Spor i namjeran izdah može da poveća sklonost ka rizičnom ponašanju, pokazalo je malo pilot-istraživanje koje su sproveli naučnici sa berlinskog univerzitetskog medicinskog centra Šarite.

Umjesto da učesnike učini opreznijim, tehnika disanja ih je, čini se, podstakla da češće biraju rizičniju opciju.

Istraživanje se bavilo jednostavnom tehnikom poznatom kao „produženi izdah“, koja podrazumijeva kratak udah, nakon kojeg slijedi znatno duži izdah.

Rezultati su pokazali da su ispitanici češće prihvatali rizične opklade, a snimci mozga ukazali su da ova tehnika pojačava način na koji mozak vrjednuje potencijalne nagrade.

Produženi izdah već se koristi u obuci vojske i policije kako bi ljudi ostali smireni i pribrani u stresnim situacijama.

Poznato je da ovakvo disanje podstiče aktivnost parasimpatičkog nervnog sistema i dovodi organizam u stanje odmora i oporavka, suprotno reakciji „bori se ili bježi“.

Ono što do sada nije bilo ispitano jeste da li namjerno izazivanje takvog stanja utiče na odluke koje ljudi donose.

„Namjerno mijenjanje autonomnog stanja organizma može da oblikuje način na koji procjenjujemo svijet oko sebe, a samim tim i odluke koje donosimo“, naveli su autori rada objavljenog u časopisu Neuron.

Da bi to ispitali, tim predvođen neuronaučnicom Sojong Kju Park uključio je 41 učesnika u eksperiment tokom kojeg su, ležeći u magnetnoj rezonanci, donosili odluke o prihvatanju ili odbijanju novčanih opklada sa odnosom šansi 50:50.

Svaki učesnik je zadatak radio dva puta – jednom uz normalno disanje, a drugi put prateći uputstva na ekranu da udiše dvije sekunde, a izdiše osam.

Istovremeno su naučnici pratili rad srca, brzinu disanja, provodljivost kože i veličinu zenica.

Tehnika sporog disanja dala je očekivane fiziološke rezultate – produžila je izdah, usporila disanje i povećala dva pokazatelja aktivnosti parasimpatičkog nervnog sistema u odnosu na normalno disanje.

S druge strane, nije bilo promjena u pokazateljima povezanima sa simpatičkim nervnim sistemom, poput provodljivosti kože i veličine zenica, što ukazuje na to da je efekat bio specifičan za sistem zadužen za smirenost, a ne za opšte smanjenje pobuđenosti.

Uprkos tome, učesnici su donosili rizičnije odluke.

Detaljnija analiza pokazala je da ih tehnika disanja nije učinila manje osjetljivim na moguće gubitke. Umjesto toga, povećala je njihovu usmjerenost na veličinu potencijalne nagrade.

Drugim riječima, nisu postali nepromišljeni, već su više pažnje posvećivali onome što mogu da dobiju.

Snimci mozga ukazuju da se taj efekat odvija u ventromedijalnom prefrontalnom korteksu, delu mozga koji procjenjuje subjektivnu vrijednost izbora, i prekuneusu, regiji povezanoj sa samopercepcijom i povezivanjem tjelesnih signala sa donošenjem odluka.

Vrijeme potrebno za donošenje odluka nije se razlikovalo između dvije situacije, što znači da učesnici nisu jednostavno manje razmišljali o izboru.

Autori smatraju da rezultati potvrđuju da unutrašnje stanje organizma ne prati samo proces odlučivanja, već ga aktivno oblikuje kroz povezanost disanja, srca i mozga.

Ipak, istraživanje ima važna ograničenja.

U njemu je učestvovao mali broj zdravih mladih ljudi prosečne starosti 25 godina, a rizik koji su procjenjivali odnosio se na novčane opklade u laboratorijskim uslovima, a ne na stvarne životne odluke pod pritiskom.

Osim toga, odnosi između mogućih dobitaka i gubitaka bili su namjerno postavljeni tako da se efekat lakše uoči, zbog čega autori naglašavaju da je riječ o početnom dokazu koncepta, a ne o konačnom zaključku.

Za potvrdu ovih rezultata biće potrebna dodatna istraživanja sa većim i raznovrsnijim grupama ispitanika, kao i sa realističnijim scenarijima donošenja odluka.

Ipak, autori smatraju da bi ovaj mehanizam u budućnosti mogao da ima primjenu i van laboratorije, posebno u terapiji poremećaja kod kojih je narušena obrada nagrada u mozgu, poput depresije ili anksioznosti.

Ipak, ne treba pretpostaviti da će nekoliko sporih udaha i izdaha prije naredne velike finansijske odluke nužno doprinijeti razboritijem izboru.