Program kontrole upotrebe duvanskih proizvoda skoro neprimijenjen: Ni odviknutih od cigareta, ni podataka o štetnosti

Nijesu urađena naučna istraživanja o upotrebi duvanskih proizvoda, niti su sprovođene ciljane aktivnosti na informisanju o štetnosti duvana. I dok podaci pokazuju da svaki treći građanin Crne Gore puši, pa čak i svaki šesti srednjoškolac, Akcioni plan programa kontrole upotrebe duvanskih proizvoda u Crnoj Gori 2023–2025. za 2025. godinu ostao je mahom nerealizovan.

U završnom izvještaju o primjeni AP za ovaj period, koji je Ministarstvo zdravlja dostavilo Vladi, precizirano je da su jasno definisane obaveze nadležnih institucija i aktera i akcioni plan za sprovođenje niza aktivnosti bili usmjereni ka smanjenju upotrebe duvana i duvanskih proizvoda i štetnih posljedica nastalih njihovom upotrebom. Njime je definisano i pet operativnih ciljeva, od kojih je samo jedan (Ojačan upravljački okvir multisektorske kontrole duvana) realizovan u potpunosti.

Operativni cilj 2 "Povećana dostupnost informacija na temu štetne upotrebe duvanskih proizvoda" nije realizovan, a u okviru njega planirano je da se do kraja 2025. godine sprovede određeni broj aktivnosti sa ciljem informisanja na temu štetne upotrebe duvanskih proizvoda.

– Cilj realizacije ovog indikatora učinka bio je da se podigne svijest građana o zdravstvenim rizicima koje nosi praksa upotrebe duvanskih proizvoda. Za ostvarenje ovog cilja bilo je planirano iniciranje izmjena univerzitetskih kurikuluma zdravstvenog usmjerenja u dijelu da se prošire temama o štetnim efektima duvana i duvanskih proizvoda na zdravlje, izrada programa obuke nastavnika osnovnih i srednjih škola na temu prevencije upotrebe duvanskih proizvoda, sprovođenje pilot-programa u školama, edukacije nastavnika... Navedene aktivnosti nijesu realizovane zbog nedovoljne međuinstitucionalne saradnje i koordinacije aktivnosti – konstatovano je u izvještaju.

Kroz operativni cilj 3 "Omogućeno kreiranje politika zasnovanih na dokazima i monitoring sporovođenja ciljanih aktivnosti na kontroli duvana" bilo je planirano da se do kraja prošle godine realizuje istraživanja i da se izrade tri izvještaja o sprovedenim istraživanjima. Istraživanja o upotrebi duvana trebalo je da obuhvate ispitivanje bezbjednosti duvanskih proizvoda, sprovođenje procjene zdravstvenog rizika stanovništa na osnovu podataka dobijenih iz humanog biomonitoringa, i informisanje javnosti o toksičnim sastojcima duvana i emisiji iz duvanskih proizvoda. Kao razloz zbog kojeg ovo nije realizovano navodi se nedostatak finansijskih sredstava i oslanjanja na donatorsku podršku.

Zbog pušenja godišnje premine 2.000 osoba

Kroz operativni cilj 4 "Unapređenje zdravstvenog sektora u oblasti pružanja podrške za odvikavanje od upotrebe duvanskih proizvoda" trebalo je da se do kraja 2025. broj učesnika u programima odvikavanja od upotrebe duvanskih proizvoda poveća sa nula na pet odsto populacije koja upotrebljava duvanske proizvode. Nije sproveden ni pilot-program odvikavanja od upotrebe duvanskih proizvoda putem kratkih intervencija i monitoringa i evaluacije njegove realizacije, niti edukacija kadra za sprovođenje Programa za odvikavanje od upotrebe duvanskih proizvoda.