Za dva mjeseca tri slučaja hapšenja stranaca sa većom količinom IT opreme: Crna Gora "bojno polje" velikih globalnih aktera

Ovo su pitanja koja se nameću kao ozbiljan bezbjednosni izazov i alarm nadležnima da se udruženim snagama upuste u borbu protiv savremenih hibridnih prijetnji i različitih oblika organizovanog kriminala koji sve više koristi sofisticiranu tehnologiju. Ova tema je naročito aktuelizovana nakon što su u našoj zemlji, za nepunih dva mjeseca, otkrivene tri grupe stranaca sa ogromnom količinom sofisticirane digitalne opreme, sredstava za komunikaciju i uređaja koji bi se mogli koristiti i u obavještajnom radu. Najprije je početkom avgusta u jednoj vili u podgoričkom naselju Mareza zatečena grupa od oko 50 stranih državljana (uglavnom iz Ukrajine, Slovačke i Moldavije). Uhapšeno je njih devetoro, a oduzeto je preko 50.000 eura, više od 100 računara i komada računarske opreme, 82 mobilna telefona, 217 SIM kartica, GPS uređaji, dron i jedno vozilo... Zbog sumnje da je počinila krivično djelo nedozvoljeno bavljenje privrednom, bankarskom, berzanskom i djelatnošću osiguranja, u pritvoru je samo državljanka Ukrajine V.V. (28), dok su ostali prekršajno odgovarali zbog nezakonitog boravka u našoj državi.

Iz policije su 18. avgusta saopštili da su u iznajmljenom stanu u Podgorici zatekli 11 državljana Turske i pronašli računarsku i drugu digitalnu opremu, nakon čega su tri osobe uhapšene zbog sumnje da su se nedozvoljeno bavile privrednom, bankarskom, berzanskom i djelatnošću osiguranja.

Treći slučaj je podigao najviše prašine, a riječ je o hapšenju ruskih državljana A.K. (31) i A.K. (42) koji su kod sebe navodno imali i izraelske pasoše i putovali su za Tel Aviv. Policija je Ruse kontrolisala 23. septembra na Aerodromu Tivat, u saradnji sa službenicima Uprave carina, navodeći da su imali 19 kofera u odvojenom prtljagu. Policijski i carinski službenici su kod njih, u odvojenom prtljagu, pronašli 26.210 eura i 1.150 izraelskih sekela, kao i veću količinu neprijavljene elektronske opreme (IT) i ljekova.

U stanu u Budvi koji su koristili crnogorska policija je naknadno pronašla novac u osam valuta vrijedan oko milion eura, falsifikovane novčanice, poligraf, IT opremu i sredstva komunikacije. Iz Uprave policije juče je saopšteno da su u nastavku aktivnosti u predmetu krijumčarenja i pranja novca protiv državljana Ruske Federacije u stanu koji su koristili u Baru pronašli veću količinu IT opreme, različitih sredstava za komunikaciju, kao i novac u iznosu od 53.689,95 eura, 277.650 dinara, 523.000 rubalja, 700 izraelskih sekela i 905 turskih lira, čija ukupna protivvrijednost izražena u eurima iznosi preko 61.000 eura.

Nezavisni analitičar za javne politike i digitalizaciju Dejan Abazović, komentarišući pomenute slučajeve, kazao je za "Dan" da nisu u pitanju izolovani incidenti već dio hibridnog rata koji se vodi u svijetu, a od kog nije pošteđena ni Crna Gora.

​– Svjedoci smo istorijske prekretnice i globalne preraspodjele moći. U takvom ambijentu, bezbjednosni izazovi u Crnoj Gori nijesu izolovani incidenti, već direktan dio hibridnog rata koji se vodi u svijetu i u velikoj mjeri prema našoj državi. U okviru tog hibridnog djelovanja, posebno je izražen kognitivni rat – borba za uticaj na svijest građana, javno mnjenje i stabilnost naših institucija.​ Crna Gora je privlačna meta iz nekoliko razloga: punopravna smo članica NATO-a, nalazimo se na samom pragu ulaska u Evropsku uniju i trenutno intenzivno usklađujemo rad naših službi sa najvišim partnerskim standardima. Tokom te transformacije, ali i zbog nametnutih unutrašnjih podjela, koje spoljni i unutrašnji činioci pokušavaju da iskoriste, stvara se prostor koji treće strane i transnacionalne kriminalne grupe žele eksploatisati. Zapljene sofisticirane opreme pokazuju da smo praktično postali jedno od "bojnih polja" između velikih globalnih aktera, ocijenio je Abazović.

Дејан Абазовић

Дејан Абазовић-Дејан Абазовић

​Prema njegovim riječima, najvažnije je naglasiti da u pomenutom ratu sigurno nijesmo sami.

– Kroz mehanizme postojećih NATO integracija i budućeg punopravnog članstva u EU, imamo značajnu stručnu, tehnološku i obavještajnu pomoć partnera, što nam omogućava da pravovremeno prepoznajemo i neutrališemo ove prijetnje, naglasio je Abazović.​​

On smatra da aktuelna vlast, Vlada i Skupština Crne Gore, zastupaju interese većine građana kojima je prioritet stabilna, bezbjedna i uređena država.

– Zaštita nacionalnih interesa zahtijeva smirenost, sistemski odgovor i visoku profesionalnost. Svi navedeni događaji i izazovi predstavljaju test za naš sistem. Ukoliko budemo istrajni u sprovođenju reformi, jačanju vladavine prava i modernizaciji bezbjednosnog sektora, iz ove složene situacije izaći ćemo isključivo otporniji i uređeniji, sa znatno snažnijim i nezavisnijim institucijama, poručio je Abazović.