Rojten za "Dan": Proevropska opozicija je konstruktivna na evropskom putu

U pripremi intervjua za "Dan", on je pojasnio da, kada je u pitanju proces pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, može govoriti isključivo sa nivoa Evropskog parlamenta i njegovih institucija, ali da ne može saopštavati niti zastupati zvanične stavove Kraljevine Nizozmske.

– Nepokolebljiva posvećenost evropskom putu, uključujući potpuno usklađivanje sa spoljnom i bezbjednosnom politikom EU, veoma je jasan pokazatelj strateških izbora Crne Gore, rekao je Rojten.

Holandija ima dugogodišnju reputaciju zemlje koja insistira na strogom, ali pravednom pristupu proširenju EU. Iz perspektive Evropskog parlamenta, da li se trenutni rezultati Crne Gore u ključnim poglavljima vide kao duboka sistemska transformacija ili samo kao ispunjavanje administrativnih zahtjeva?

– Mogu govoriti isključivo iz perspektive Evropskog parlamenta. Iz tog ugla, mogu reći da je nepokolebljiva posvećenost evropskom putu, uključujući potpuno usklađivanje sa spoljnom i bezbjednosnom politikom EU, veoma jasan pokazatelj strateških izbora Crne Gore. Takođe, raduje me što se to nije promijenilo uprkos smjenama na crnogorskoj političkoj sceni. Proevropska opozicija nastavlja da konstruktivno doprinosi evropskom putu zemlje. Sama implementacija reformi, koje mogu biti politički teške i tehnički složene, sama po sebi je dokaz sistemske transformacije – osim ako ne postoje jasni dokazi koji govore suprotno. Za Crnu Goru ja takve dokaze ne vidim. Rad na ovoj transformaciji nikada ne prestaje i politički akteri moraju nastaviti međupartijsku saradnju na unapređenju političke kulture i temelja proevropskog demokratskog društva zasnovanog na poštovanju nezavisne vladavine prava i ljudskih prava.

U diplomatskim krugovima postoje percepcije da pojedine države članice zadržavaju oprezan stav prema cilju Crne Gore da pristupi Uniji 2028. godine. Postoje li specifične oblasti unutar pravosuđa ili bezbjednosnog sektora gdje se očekuju uvjerljiviji dokazi napretka prije prelaska u sljedeću fazu?

– Ponoviću, iz perspektive Evropskog parlamenta, pozvali smo države članice EU da proširenje tretiraju kao strateški prioritet. EU mora da povrati kredibilitet procesa proširenja. Cilj za 2028. godinu je ambiciozno postavljen, a vjerujem da je "domaći zadatak" jasan kroz sve klastere i sva poglavlja. Jednostavno bih rekao da Crna Gora ima jedinstvenu priliku, ali reforme mora sprovesti na takav način da nijedna država članica ne može vjerodostojno da prigovori njenom pristupanju. To se ne odnosi samo na vladavinu prava, već i na druge oblasti, poput zaštite životne sredine.

Kako ocjenjujete trenutni politički pejzaž Crne Gore u smislu otpornosti na spoljne uticaje i posvećenosti temeljnim vrijednostima za koje se Holandija snažno zalaže unutar Unije?

– Očigledan je visok stepen političke fragmentacije i vladajuća koalicija sastavljena od nekoliko političkih partija. Ipak, čini se da su sve strane, kako u vlasti, tako i u opoziciji, posvećene očuvanju nezavisnosti i suvereniteta Crne Gore, posebno u svjetlu ranijih pokušaja uticaja na evropsku budućnost zemlje. Izgradnja otpornosti na spoljne uticaje mora ostati trajan napor, jer napori Rusije i drugih aktera da podijele Evropu i stvore političke slabosti nikada ne prestaju. To važi za cijelu demokratsku Evropu. Na sreću, učimo ključne lekcije, poput nedavne u Moldaviji, gdje je uspješno suzbijena velika ruska hibridna operacija usmjerena na ishod izbora, i to uz pomoć EU. Smatram da bi EU trebalo da nastavi da pomaže zemljama kandidatima u izgradnji takve otpornosti.