Stručnjak objasnio zašto ista količina proteina kod mladih djeluje, a kod starijih ne

Zašto ista količina proteina kod mlađih i starijih osoba nema isti efekat? Upravo o toj temi govorio je dr Donald Lejman, profesor emeritus i jedan od vodećih istraživača u oblasti ishrane i metabolizma, u dijelu podkasta objavljenom na Instagramu.

Prema njegovim riječima, istraživanja sprovedena tokom poslednjih dvadesetak godina pokazala su da organizam sa godinama drugačije reaguje na unos proteina, prenosi Slobodna Dalmacija.

„Kod zdrave osobe od 25 godina već 15 grama proteina može efikasno da podstakne sintezu mišićnih proteina. Međutim, kod starije osobe ista količina često neće imati gotovo nikakav efekat. Ono što smo otkrili jeste da se udvostručavanjem doze, na približno 30 grama proteina, kod starijih osoba ponovo postiže gotovo isti odgovor kao i kod mlađih“, rekao je dr Lejman.

Dodaje da su brojna istraživanja tokom poslednjih 20 godina, uključujući i njegova rana istraživanja, pomogla da se objasni zašto dolazi do te razlike.

„Danas poznajemo mehanizme koji stoje iza toga – promene u transkripciji DNK, stvaranju informacione RNK (mRNK), sintezi proteina i drugim ćelijskim procesima. Dugo smo mislili da je riječ jednostavno o neizbježnoj posledici starenja – ljudi stare i to je to. Međutim, prva ozbiljna saznanja koja su promijenila naše razumijevanje potekla su iz istraživanja poznatog kao NavalPee studija“, istakao je.

Proteini su osnovni gradivni materijal ljudskog organizma. Učestvuju u izgradnji i obnovi mišića, kostiju, kože, hormona, enzima i brojnih drugih tkiva. Kada pojedemo hranu bogatu proteinima, sistem za varenje ih razgrađuje na aminokiseline koje se potom apsorbuju u krvotok.

Te aminokiseline ćelije koriste za stvaranje novih proteina u procesu koji se naziva sinteza proteina. U mišićima je taj proces posebno važan jer omogućava obnovu oštećenih mišićnih vlakana nakon svakodnevnih aktivnosti ili fizičkog vježbanja, kao i očuvanje ili povećanje mišićne mase.

Kako starimo, organizam postepeno postaje manje osjetljiv na podsticaj koji stvaraju aminokiseline, posebno esencijalna aminokiselina leucin, koja ima ključnu ulogu u pokretanju sinteze mišićnih proteina. Ovaj fenomen naziva se anabolička rezistencija.

Zašto je starijim osobama potrebno više proteina?

Sa godinama dolazi do niza fizioloških promena koje smanjuju efikasnost iskorišćavanja proteina. Mišićne ćelije slabije reaguju na aminokiseline, smanjuje se aktivnost signalnih puteva odgovornih za izgradnju mišića, a često opada i nivo fizičke aktivnosti, što dodatno usporava sintezu proteina.

Zbog toga stručnjaci smatraju da starijim osobama često treba veći unos proteina po obroku kako bi postigle isti efekat koji mlađe osobe ostvaruju manjom količinom.

Na efikasnost sinteze proteina ne utiču samo ukupna dnevna količina, već i:

količina proteina u pojedinačnom obroku,

udio leucina i drugih esencijalnih aminokiselina,

kvalitet izvora proteina (na primjer, jaja, mliječni proizvodi, riba i meso sadrže visok udio svih esencijalnih aminokiselina),

fizička aktivnost, posebno trening snage,

uzrast, zdravstveno stanje i hormonske promjene.

Zbog toga mnogi nutricionisti danas preporučuju da se dnevni unos proteina ravnomjerno rasporedi tokom više obroka, umesto da se najveći dio unese tek za večeru.

Iako su potrebe individualne, brojna savremena istraživanja pokazuju da je za očuvanje mišićne mase u starijem životnom dobu često potrebno više proteina nego što se ranije smatralo, naročito kod osoba koje žele da ostanu fizički aktivne ili da uspore gubitak mišićne mase povezan sa starenjem.