Sukob Jugoslavije sa informbiroom i zaokret Rumunije (8): Nakon ostavke jugoslovenski amabasador prišao Sovjetima

Među prvim napadima na Jugoslaviju u Rumuniji bili su oni na prostorije "Jugoslovenske knjige". U nekoliko navrata, počev od 9. jula, jedna banda je prelepljivala izlog prodavnice, pokušavala da uđe u "Jugoslovensku knjigu" i uzvikivala protiv direktora, protiv Jugoslavije i Tita. Policija je obećala da će istražiti slučaj, ali kasnije je inspektor izašao sa izjavom da rumunska policija ne može da štiti imovinu jugoslovenskog naroda sve dok se Titova slika nalazi u izlogu. Na proteste iz Beograda, Bukurešt je odgovarao da su napadi rezultat provokacija zaposlenih u knjižari, što nije dovelo do smirivanja stanja, već do dalje eskalacije problema. Rumunija je na svaki način pokušavala da remeti rad knjižare, te je, između ostalog, 21. jula oduzela pošiljku sa knjigama iz Beograda. Na intervenciju Ambasade, rumunsko Ministarstvo inostranih poslova je odgovorilo povlačenjem dozvole za rad "Jugoslovenskoj knjizi" i zahtjevom da Vlada FNRJ likvidira ovo preduzeće. Iako je ugovor o zakupu prostorija isticao 1. oktobra 1948, vlasti u Temišvaru su avgusta mjeseca počele da traže da se prostorije koje je iznajmljivala što prije isprazne. Istog mjeseca knjižara je uz pritisak policije bila zatvorena, a Ambasada je jedino mogla da uputi protestnu notu, koja je i upućena 21. avgusta 1948. godine. Prostor "Jugoslovenske knjige" je zamijenila filijala "Ruske knjige". Odluka o zatvaranju po mišljenju Pavla Stojanova bila je to što su i pored zabrana i prijetnji, manjinci dolazili u knjižaru, kupovali štampu i pokušavali da saznaju i drugu stranu sukoba koji ih je lično pogađao.

Sukob Jugoslavije sa informbiroom i zaokret Rumunije (7): Tito upoređivan sa Hitlerom

Jugoslovenski ambasador Radonja Golubović, 28. jula 1948. godine, podnio je ostavku na mjestu ambasadora i priključio se strani koja je napadala Jugoslaviju. Umjesto njega postavljen je Radoš Jovanović krajem avgusta 1948. Novi ambasador je, posle odugovlačenja, akreditive predao 14. oktobra. Već 15. oktobra ga je primio Petru Groza, koji se pravdao da on nije član Rumunske radničke partije i da nema veze sa Rezolucijom Informbiroa. Posebno je naglasio da je sukob stvar partija ali da, kako se ispostavilo, odnos između partija u velikoj mjeri utiče i na odnos između država. U razgovoru koji je trajao dvadeset minuta Petru Groza je izrazio žaljenje što nije mogao da dođe u Jugoslaviju i ode na Jadran, gdje ga je na odmor pozvao Tito. Pomenuo je i pušku koju mu je Tito poklonio. Svakako, novi ambasador je bio posmatran kao Titov emisar, te se njegovo djelovanje posmatralo sa podozrenjem. Štaviše, u štampi je češće pominjan bivši ambasador jer su se njegovi stavovi podudarali sa opštim rumunskim kursom podrške sovjetske strane. On se nije libio da piše antijugoslovenske i naročito antititoističke članke i da ih pod ličnim imenom objavljuje u rumunskoj ili manjinskoj štampi. Na primjer, Golubović je za "Pravdu" iz Temišvara objavio članak pod nazivom "Drug Radonja Golubović u svom novom pismu žigoše politiku klike izdajnika Tita, Kardelja, Rankovića i Đilasa".

Tokom jula mjeseca cjelokupna rumunska štampa bila je u znaku napada na Jugoslaviju i njeno rukovodstvo. Dan poslije donošenja Rezolucije u "Skanteji" je izašao članak Leontea Rautua, za njim su objavljivani članci Deža u listu "Za trajni mir, za narodnu demokratiju", potom i članci Ane Pauker, Vasile Luke, Josifa Kišinjevskog i drugih.

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)