Sukob Jugoslavije sa informbiroom i zaokret Rumunije (7): Tito upoređivan sa Hitlerom

Šerban Nedeljku, odgovorni urednik lista ''Frontul Plugarilor'', u avgustu je rekao da će Rezolucija samo zbližiti Jugoslovene i CK KPJ i da će zemlja na čelu sa Titom izgraditi socijalizam i bez pomoći drugih demokratskih zemalja i SSSR-a. Slično je mislio i Nikolaje Tiza, glavni urednik lista ''Vijaca Sindikala'' (Viața Sindicala), organa Generalne konferencije rada. Rumunska partija je, kako bi preduprijedila slične izjave, mnoge Rumune koji su putovali u Jugoslaviju ili imali kontakte sa Ambasadom stavila pod sumnju i kontrolisala, odnosno izvodila na saslušanja. Posle Golubovićeve ostavke, rumunska policija je otvoreno počela da prati ko dolazi i odlazi iz Ambasade. Formalno opštenje je ostalo na istom nivou. Vize su i dalje izdavane, a Ambasada je, doduše u ograničenom broju, pozivana na prijeme i proslave. Mnogi od Rumuna, pa i samih članova partije su službenicima Ambasade u povjerenju saopštavali da ne vjeruju u Rezoluciju i da znaju da optužbe nijesu istinite.

Ipak, rijetko ko od članova je istupao protiv Rezolucije. U štampi je u prvi mah ona prepričavana i proširivana, a zatim su Ana Pauker i Vasile Luka krenuli sa iznošenjem kleveta. Poslije Rezolucije rumunsko rukovodstvo je zauzelo jasan položaj prema KPJ. Ana Pauker je u članku objavljenom u listu Informbiroa ''Za trajni mir'', za narodnu demokratiju iznijela stav da je likvidacija Titovog režima "pitanje života i smrti za jugoslovensku kompartiju". Ona je režim u Beogradu vidjela kao sektaško-birokratski i teroristički. Na tom tragu bio je i Titov opis u jednom od rumunskih listova: "Uzdigavši se u jednog malog Bonapartu, Tito je uobrazio da može sam izgraditi socijalizam u svojoj zemlji bez pomoći SSSR-a i radničke klase cijelog svijeta, udaljujući se sa pravilne političke linije narodne demokratije." Ipak, češće nego sa Napoleonom, Tito je upoređivan sa Hitlerom. U novinama se moglo često pročitati da su Tito i Ranković pošli putem fašizma, da je na Petom kongresu došlo do sprovođenja fašističkog metoda slijepog klanjanja naroda prema "fireru"

Sukob Jugoslavije sa informbiroom i zaokret Rumunije (6): Različiti rumunski pogledi na sukob

Sukob Tita i Staljina iskorišćen je i za obračun unutar Rumunske radničke partije. Vasile Luka je odmah poslije Rezolucije na sjednici CK RRP iznoseći materijal protiv Jugoslavije napao i Deža. To isto je učinio i Josif Kišinjevski na sastanku 13. jula. Vidjevši da je njegov položaj došao u opasnost, Dež se priklonio većini i aktivnije počeo da propagira antijugoslovensku politiku. Vremenom je zadobio Staljinovo potpuno povjerenje, tako je bio određen da na narednoj sjednici Informbiroa, održanoj 16–19. novembra 1949. godine u Budimpešti, upravo on predstavi Izvještaj o stanju u Jugoslaviji. U tom izvještaju Dež je optužio Rajka, Kostova i Lukrecijua Patraškanua kao imperijalističke agente. Time je preokrenuo situaciju u svoju korist. Odnos snaga u RRP je postao izrazitiji pokretanjem procesa protiv pomenutog Patraškanua, koji je od aprila mjeseca 1948. bio u pritvoru pod optužbom za "buržoaski nacionalizam". Što se tiče KPJ, ona je u Deževom referatu predstavljena kao partija atentatora, špijuna i angloameričkih plaćenika, koja više nema ništa zajedničko sa marksizmom-lenjinizmom.Govoreći ono što je Staljin želio da čuje, Dež je dobio zeleno svjetlo i prećutno odobrenje za sprovođenje čistke unutar RRP.

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ