Marić: Građani ne smiju biti taoci partijskih dogovora

– Smatram da je uzrok lokalnih institucionalnih blokada prvenstveno u političkoj praksi, dok slabosti zakonskog okvira omogućavaju da takve blokade traju i proizvode ozbiljnije posljedice. Politička neslaganja su sastavni dio demokratije, ali se odgovornost za vršenje vlasti ne može suspendovati dok se koalicioni partneri ne dogovore o međusobnim odnosima. Kada se održavanje sjednica, usvajanje budžeta ili izbor neophodnih organa uslovljavaju partijskim i kadrovskim dogovorima, građani postaju taoci odnosa unutar vladajuće većine. Lokalna samouprava ima obaveze prema građanima koje postoje nezavisno od stabilnosti koalicionog sporazuma. Upravo sposobnost da se te obaveze izvršavaju i tokom političke krize pokazuje koliko su institucije samostalne i profesionalne, kazao je Marić za "Dan".

Pitanje odgovornosti za institucionalne zastoje, prema njegovim riječima, ne završava se na odnosima političkih aktera.

– Zakonski okvir mora obezbijediti jasne rokove, odgovornost za nepostupanje i d‌jelotvorne mehanizme za prevazilaženje blokada. Postojeći zakon već poznaje nadzorne i interventne mehanizme, pa nije opravdano svaku krizu objašnjavati pravnom prazninom. Potrebno je ispitati i da li nadležni organi koriste postojeća ovlašćenja blagovremeno, dosljedno i jednako prema svim opštinama. To je značajan posao koji bi trebalo da se materijalizuje u podnošenju godišnjeg izvještaja o korišćenju zakonskih ovlašćenja za obezbjeđivanje kontinuiranog rada lokalnih samouprava od strane Ministarstva javne uprave, upozorio je Marić.

Bez jasnih kriterijuma integriteta mandatara i članova Vlade nema sigurnog mehanizma

Institucionalna stabilnost, kako ukazuje, zahtijeva promjene koje prevazilaze pojedinačne političke krize i podrazumijevaju drugačiji odnos prema javnoj upravi.

– Dugoročno, stabilnost zahtijeva profesionalnu lokalnu upravu, transparentna imenovanja i političku odgovornost onih koji blokiraju rad. Nijedan zakon ne može u potpunosti nadomjestiti praksu u kojoj se institucije posmatraju kao prostor za raspodjelu partijskog uticaja, istakao je Marić.

Pored političkih blokada, jedno od ključnih pitanja funkcionisanja opština jeste i stepen njihove stvarne samostalnosti.

– Pravni okvir priznaje samostalnost lokalne samouprave, ali njeno stvarno ostvarivanje zavisi od obima nadležnosti, raspoloživih prihoda i mogućnosti da opština planira razvoj bez neizvjesnosti u odnosima sa centralnom vlašću. Zato decentralizaciju treba procjenjivati prema tome o čemu opština može samostalno odlučiti i kojim sredstvima tu odluku može sprovesti. Posebno je važno razlikovati sopstvene poslove opštine od državnih poslova koji su joj preneseni zakonom ili povjereni propisom Vlade. Kod tih državnih poslova mora postojati jasna veza između obaveze koju opština preuzima i sredstava potrebnih za njeno izvršavanje, a to često nije slučaj, naveo je Marić.

Finansijski odnosi države i opština posebno dolaze do izražaja kada je riječ o mogućnostima lokalnih uprava da samostalno planiraju razvoj.

– Finansijska podrška države, naročito slabije razvijenim opštinama, potrebna je radi ujednačavanja uslova života građana. Politička pripadnost lokalnog rukovodstva ne smije uticati na transfere, saglasnosti ili dostupnost razvojnih sredstava. Novi Zakon o lokalnoj samoupravi zadržava opšte pravilo državnog finansiranja prenesenih i povjerenih poslova. Suštinska decentralizacija podrazumijeva da opština uz odgovornost za posao dobije odgovarajuća ovlašćenja i predvidive izvore finansiranja. Građani moraju imati jednaku mogućnost da ostvaruju svoja prava, bez obzira na to koje partije vrše vlast u njihovoj opštini, zaključio je Marić.