Praznim pričama o jedinstvu zamazujemo oči Briselu

Politička svakodnevica u Crnoj Gori već dugo protiče u znaku jedne paradoksalne konstante – dok se iz Brisela i sa najviših partnerskih adresa svakodnevno upućuju gotovo dramatični apeli za postizanje širokog političkog konsenzusa o evropskim integracijama, stvarna slika na domaćem terenu svjedoči o sve dubljim podjelama, ucjenama i partijskim kalkulacijama.

Evropski put, koji bi po definiciji trebalo da bude kohezioni faktor i zajednički imenitelj svih relevantnih političkih aktera, pretvorio se u retorički paravan iza kojeg se vodi beskompromisna borba za partijske poene. Sve to ozbiljno prijeti da razveje briselsku iluziju o crnogorskom jedinstvu i da zemlju, u ključnom momentu njene evropske agende, gurne u novu institucionalnu i političku nestabilnost.

Da je društveni i politički konsenzus nasušna potreba Crne Gore, ali i eksplicitan zahtjev Evropske unije, kontinuirano upozoravaju svi međunarodni zvaničnici. Na ovoj liniji je i ministarka evropskih poslova Majda Gorčević, koja je nedavno jasno artikulisala ovu potrebu. Ona je naglasila da konačno zatvaranje pregovaračkih poglavlja nije posao jedne vlade ili jedne ministarke, već zadatak čitavog društva.

– Integracija u Evropsku uniju zahtijeva zajednički napor svih institucija, političkih partija, nevladinog sektora i građana. Konsenzus oko evropske agende mora biti iznad dnevne politike, jer je ovo istorijski trenutak koji Crna Gora ne smije propustiti zbog partijskih nesporazuma. Potrebno nam je stvarno, a ne samo deklarativno zajedništvo kako bismo do kraja ispunili preostale zahtjevne kriterijume iz pregovaračkog procesa – poručila je Gorčević, prenosi agencija MINA.

I potpredsjednik Vlade Filip Ivanović poručio je da je za Crnu Goru ključno da do kraja godine postigne internu spremnost za zatvaranje svih pregovaračkih poglavlja sa EU, upozoravajući da pred državom stoji još mnogo obaveza koje zahtijevaju punu posvećenost izvršne, zakonodavne i sudske vlasti.

Ivanović je istakao da eventualno kašnjenje u zatvaranju pojedinih poglavlja ne bi značilo nazadovanje procesa evropskih integracija, ali da Crna Gora ne smije izgubiti fokus sa reformi.

– Za Crnu Goru je najvažnije da postigne internu spremnost za sva poglavlja do kraja godine. Međutim, ono čega svi moramo biti svjesni jeste da zaista predstoji da se ispuni još puno obaveza i da to zahtijeva nepodijeljenu pažnju ne samo institucija izvršne vlasti, već jednako i zakonodavne i sudske vlasti – podvukao je Ivanović.

Međutim, koliko god ove riječi zvuče umirujuće i politički korektno, surova realnost na crnogorskom političkom terenu potpuno ih demantuje. Stvarno stanje stvari je takvo da se navodni evropski konsenzus raspršio pri prvom jačem sudaru sa partijskim interesima. Najbolji primjer za to je radikalizacija poteza Demokratske partije socijalista (DPS), koja je odlučila da potpuno napusti rukovodeća mjesta u svim skupštinskim odborima, kao i funkciju potpredsjednika Skupštine Crne Gore.

DPS želi da utiče na procese

Manevar DPS-a sa napuštanjem rukovodećih mjesta u parlamentu i odborima predstavlja direktan udarac institucionalnoj funkcionalnosti parlamenta i jasno pokazuje da opozicija nema namjeru da bude logistika Vladi u procesu integracija, posebno ne pod uslovima koje nameće trenutna većina. Blokada rada u skupštinskim tijelima direktno usporava usklađivanje zakonodavstva sa pravnom tekovinom EU, što je u potpunoj suprotnosti sa briselskim zahtjevima za stabilnošću i inkluzivnošću.

I opozicija ima razloga za ovakve poteze, jer ne želi da bude demokratski dekor na evropskom putu Crne Gore, bez mogućnosti da utiče na procese. A, naravno, sve bi bilo lakše i brže kada bi se svi uključili punim kapacitetima u integracije. U DPS-u smatraju da veliki dio vladajuće većine neiskrenu prilazi tom pitanju.

S druge strane, situacija nije ništa bolja ni u samoj vladajućoj koaliciji. Podrška izvršnoj vlasti značajno se smanjila nakon što je Demokratska narodna partija (DNP) odlučila da istupi iz skupštinske većine i time ozbiljno uzdrma do tada komotnu poziciju Vlade. Ova partija sada nastupa sa veoma tvrdim identitetskim i geopolitičkim zahtjevima koji zapravo predstavljaju "prst u oko" zvaničnoj evropskoj i regionalnoj politici koju Crna Gora formalno vodi. DNP, između ostalog, ultimativno traži pokretanje procedure za otpriznavanje Kosova, čime se direktno dovodi u pitanje stoprocentna usklađenost Crne Gore sa vanjskom politikom EU, što je do sada bio ključni adut Podgorice pred Briselom. Pored toga, ova stranka insistira na uvođenju trobojke kao narodne zastave kroz izmjene zakona, kao i na hitnom potpisivanju sporazuma o dvojnom državljanstvu sa Srbijom – pitanju koje otvara duboke unutrašnje sukobe i strah od inženjeringa biračkog spiska.

Pozicija DNP-a

Čvrsta pozicija DNP-a jasno ukazuje na to da je skupštinska većina bila samo privremeni interesni brak, a ne vrijednosni blok koji je istinski posvećen evropskoj budućnosti. Legitimni zahtjevi za izmjenu državnih simbola i reviziju međunarodnih obaveza usred finiša pregovora sa EU pokazuju da su partijski programi i identitetska polarizacija mnogim akterima mnogo važniji od famoznog IBAR-a i zatvaranja preostalih dvadesetak poglavlja. Na kraju, oni su to i obećali svojim biračima, pa im je teško zamjeriti što to sada stavljaju na dnevni red.

Postavlja se logično pitanje koga mi zapravo zamajavamo ovakvim ponašanjem? Evropski zvaničnici nijesu naivni, iako Brisel, zbog sopstvenih geopolitičkih interesa i želje da pokaže uspjeh politike proširenja na primjeru Crne Gore, često zažmuri na jedno oko, konstantno pucanje unutrašnjih šavova u Podgorici ne može proći nezapaženo. Dok administracija predvođena komesarima u Briselu čita dokumente o tehničkoj spremnosti Crne Gore, evropske obavještajne službe i diplomate na terenu jasno vide da u Skupštini nema ko da zajedno sjedne za sto.

Gorčević: Crnoj Gori potrebno nacionalno jedinstvo za ostvarenje EU ciljeva

Jaz između retorike i prakse postao je previše dubok. Ne može se u Brisel slati poruka o jedinstvu, dok se kod kuće vodi politički rat do istrebljenja oko svake funkcije i svakog identitetskog zareza. Praznim pričama o zajedništvu i evropskom putu samo se privremeno zamazuju oči međunarodnim partnerima. Međutim, kada dođe vrijeme za konkretnu političku i pravnu odgovornost, za donošenje teških odluka koje zahtijevaju dvotrećinsku podršku u parlamentu, ova kula od karata će se urušiti. Crna Gora se nalazi pred istorijskom šansom, ali će je, po svemu sudeći, ponovo prokockati ukoliko političke elite ne shvate da se u Evropu ne ulazi praznim parolama, već stvarnom institucionalnom zrelošću, koju trenutno niko na domaćoj političkoj sceni ne pokazuje.

Preuzmite našu aplikaciju