Jugoslavija i NATO (1951-1957) (4): Staljin planirao napad na Jugoslaviju

U govoru pripadnicima 4. gardijske divizije, decembra 1950. godine, Tito je izjavio: "Mi ne stvaramo Armiju, mi ne naoružavamo našu Armiju zbog toga da ide nekog porobljavati. Mi smo već o tome mnogo govorili, mi smo to kazali nekoliko puta i samo pokvarenjaci neće da vjeruju ... Oni nam prebacuju da smo agresori, da pripremamo agresiju. Hajde da prebrojimo koliko je njih, a koliko nas. Zar misle da mi ne znamo da bi bila ludost da jedan mali narod od 16 miliona i pomisli na agresiju prema narodima koji, zajedno sa Sovjetskim Savezom, imaju preko 280 i skoro 300 miliona. Znaju to oni vrlo dobro, ali im je ipak trebalo da nas provociraju, da nas kleveću, da nas prikažu kao opasnost po mir. Drugovi, oni nama prebacuju da se naoružavamo. A zar se oni ne naoružavaju?"

Bojan B. Dimitrijević

-MEDIJA CENTAR ''ODBRANA

U isto vrijeme, na drugoj strani, u taboru Sovjeta i satelita, uvježbavane su "ratne igre" koje su predviđale varijante "totalnog, snažnog i agresivnog" rata protiv Jugoslavije. O tome svjedoči i sjećanje mađarskog generala Bele Kirajia, koji je kasnije prebjegao. On je opisao komandno-štabnu igru u kojoj su najviše mađarske starješine u Budimpešti uvježbavale varijante rata protiv Jugoslavije. Interesantno je da Sovjeti svojim saveznicima nijesu saopštavali kompletnu zamisao akcije, već samo fragmente, za svaku armiju ponaosob. U takvim igrama prvi, udarni ešalon predstavljale bi mađarske, rumunske i bugarske trupe, koje bi imale zadatak da dostignu određene tačke na jugoslovenskoj teritoriji (recimo tok Dunava) i drže ih kao mostobran. Tek u drugom talasu uslijedio bi odlučujući udar Crvene armije, koja bi imala čast da uđe u Beograd. U tom talasu udara Rumuni bi dejstvovali u Banatu, ali sekundarno, a sa Bugarima i dalje u donjem toku Dunava. Neke kasnije sovjetske izjave svjedoče da je bio predviđen i masovni vazdušni desant u jugoslovensku pozadinu (na platoe u Bosni), da se mogućnost stabilizacije fronta ne bi dovela u pitanje. General Kiraji je tvrdio da se poslije te ratne igre više nijesu izvodile slične. Prema Džasperu Ridliju, u jesen 1950. godine Sovjeti su poništili naređenje o preduzimanju ofanzivnih akcija prema Jugoslaviji. Očigledno su ih impresionirali uspesi Mak Arturove kontra ofanzive u Koreji.

Jugoslavija i NATO (1951-1957) (3): Korejski rat približio Jugoslaviju zapadnim silama

Sledeća, 1951. godina, donijela je promjene u položaju Jugoslavije nabolje, budući da je rat u Koreji odvlačio pažnju, ali i globalnu tenziju od Jugoslavije. Takođe, otpočeli su tajni pregovori sa Zapadom o pružanju vojne pomoći, kao i trend izmirenja sa Grčkom i Turskom. Ipak, vojni pritisak se nastavljao kroz intenzivne programe naoružavanja satelita, njihovih još uvijek vidljivih priprema za agresiju i poluratnog stanja u zahvatu granica. U januaru 1951. godine Staljin je sazvao ministre odbrane komunističkih vlada istočne Evrope na konferenciju u Kremlj i saopštio im da ponovo razmatra mogućnost da na proljeće preduzme napad na Jugoslaviju, očigledno ohrabren uspjehom kineskih komunista protiv Mak Arturove armije u Koreji. Vjerovao je, ako bi Mađarska, Rumunija i Bugarska istovremeno izvršile napad na Jugoslaviju, a Crvena armija umaršira iz Čehoslovačke i Mađarske kroz ljubljanski koridor, da bi mogli pregaziti Jugoslaviju prije nego što Sjedinjene Države budu imale vremena da intervenišu, a kada bi već bili tamo, SAD i NATO ne bi otpočeli treći svjetski rat samo da bi Tita ponovo postavili na vlast.

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)