Knez Mihailo i duh evropske Srbije (7): Konak u Kragujevcu, vinograd u Smederevu...

Pored Beograda, građevinska djelatnost posvećena je i bivšoj prestonici, Kragujevcu. U periodu od Malogospojinske (1859) i Preobraženske (1861) skupštine nastalo je novo zdanje u okviru kragujevačkog dvorskog kompleksa – Konak kneza Mihaila. Ta građevina, sazidana u neposrednoj blizini Šarenog konaka, bila je namijenjena privremenim kneževim boravcima. Zdanje ima visoko prizemlje, sprat i tavanski prostor pod krovnim gredama. U prizemlju su se nalazile četiri istovjetne male sobe i jedna nešto veća prostorija, dok su na spratu bile tri veće i dvije manje sobe.

prof. dr danko leovac

privatna arhiva

Knez Mihailo je veliku pažnju posvetio i vinogradu u Smederevu, nastavljajući tako očevu tradiciju. Na ovom prostoru je zasadio 2.000 čokota francuske loze, gotovo svake godine prisustvovao berbama grožđa, uredio staze za jahanje konja oko imanja i do 1865. godine sazidao jednospratni ljetnjikovac u "švajcarskom stilu". Ovaj ljetnjikovac bio je praktično prvi vladarski ljetnji dvor van prestonice. Pogodna klima uticala je stvaranje autohtone vrste vinove loze – smederevke, od koje su se proizvodila zaista cijenjena vina. "Ti su bregovi, kako oko Smedereva tako i po dalje od njega, zasađeni lozom, koja rodi na daleko čuvenim, bijelim smederevskim grožđem, odličnim po krupnoći, po ukusu i mirisu", zapisao je kasnije Vladimir Karić. U popisniku smederevskog dvora iz 1903. godine zabilježen je i bilijarski sto koji je knez Mihailo imao i u beogradskom Starom dvoru, u bilijarskoj sobi i u dvorcu Ivanka. Oko imanja u Smederevu, ogradio je dio imanja i pretvorio ga u trkalište, koje je bilo "prilično uređen hipodrom, pored onoga u Ljubičevu, Beogradu i Šapcu."

Još jedno mjesto dobiće izuzetnu pažnju kneza Mihaila. U pitanju je bio Aranđelovac. Kada je na ljeto 1865. godine knez Mihailo Obrenović posjetio Bukovičku banju, zatekao je mnoštvo naroda koji je noći još uvijek provodio pod vedrim nebom. Uviđajući da ova banja ima predispozicije da postane jedna od vodećih banja u Srbiji i da će moći da se uzdigne na rang mnogih prestižnih evropskih banja, knez Mihailo je obezbijedio sredstva za njeno uređenje. Iste godine, još dok je knez boravio u Bukoviku, u banji je otvoren još jedan izvor mineralne vode koji se koristio za piće (kasnije nazvan Knjaz Mihailo), ali i prvo toplo kupatilo – Đulara. Iste godine, po kneževom naređenju, u Bukovičkoj banji je podignuto i jedanaest koliba pokrivenih sijenom, koje su bile trenutno rješenje za smještaj banjskih gostiju. Knez je u naredne godine posjetio Aranđelovac i zahvaljujući njegovom zalaganju obezbijeđena su nova sredstva – izgrađeni su Parno kupatilo i prvi hotel koji su posjetioci prvobitno nazivali Veliki konak, a kasnije Staro zdanje.

Knez Mihailo i duh evropske Srbije (6): Knez Miloš boravio u Topčiderskom konaku

Poslije očeve smrti, knez Mihailo se preselio sa kneginjom Julijom u Stari konak. Dvoroupravitelj njegovog dvora bio je, od 20. marta 1861. godine, Anastas Jovanović, a važnu ličnost kneževog dvorskog kruga predstavljao je upravitelj njegovih dobara u Vlaškoj i "neograničeni povjerenik" dr Karlo Pacek. Knez Mihailo je bio svjestan uloge dvora u ličnoj i dinastičkoj reprezentaciji. Tom je dosta doprinijela i kneginja Julija. Vladarski par je veliku pažnju posvetio uzdizanju ugleda dvora zavođenjem sistema audijencija i objavom prvih ''Pravila za svečana primanja u kneževskom dvoru''.

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)