Knez Mihailo i duh evropske Srbije (9): Tradicionalno organizovanje balova u dvoru

Svake godine, 16. septembra, na dan kneževog rođenja, organizovane su svečane proslave. Obično je pucnjima topova označavan početak proslave, uz prisustvo uparađene vojske u prestonici, kneževu posjetu Sabornoj crkvi i šetnju po gradu. Knez bi potom priredio svečani prijem u dvoru. Uveče bi bio organizovan vatromet, varoš bi bila svečano osvijetljena, a vojni orkestar bi svirao ulicama prestonice do kasnih sati. Na sličan način proslavljan je i knežev imendan – Aranđelovdan, dan svetog Arhangela Mihaila.

Posebnu važnost u proslavama državnih praznika imao je dan Sv. Andrije Prvozvanog 12. decembra, kao državni praznik Kneževine Srbije. Prethodnog dana uveče topovskom kanonadom označavan je početak praznovanja. Ujutro bi bila održana svečana služba u Sabornoj crkvi, uz vojničke plotune kod crkve i na Velikoj pijaci. Knez bi potom organizovao veliki prijem sa ručkom u dvoru, za domaće i strane zvaničnike. Cijela procesija praćena je sviranjem vojnog orkestra. Varoš je, kao i prilikom drugih praznika, svečano osvjetljavana. Pored navedenih praznika, knez je često organizovao svečane ručkove za strane predstavnike u Beogradu, beogradskog muhafiza, inostrane goste poput crnogorske kneginje Darinke.

Knez Mihailo i duh evropske Srbije (8): Mihailov dvor - mala kopija kraljevskih palata

Knez je u avgustu 1863. godine finansijski podržao dolazak prvog zoološkog vrta iz bečkog Šenbruna u Beograd. Kao posebna atrakcija navođen je krokodil "grdni, 12 stopa dugačak i 100 godina star." Pored toga knez Mihailo je uticao i na dolazak i gostovanje prvog "cirkusa Sur" u Beogradu, početkom juna 1867. godine. Stanovništvu prestonice predstavljena je vještina jahanja, "pet gigantski afrikanski lavova… a vidjeti čovjeka između 5 careva životinja koji mu se šibajući ih bičem i pucajući iz pištolja među njima u razdraženosti svojoj pokoravaju, doista je veličanstvena scena." Ovdje je važno istaći da je knez Mihailo u Topčiderskom parku stvorio praktično zaštićeno dobro, kupovinom i nabavkom novih životinja. Početkom marta 1866. godine u Košutnjak su stigli "deset košuta i dva jelena, koi su osobene sorte…a deset komada beli pitomi zečeva pušteni su na brdo više crkve." Pored prethodno nabavljenih 20 fazana, knez je za Košutnjak nabavio još 12 fazana. Knez je intenzivno radio na stvaranju svojevrsnog rezervata na otvorenom, a stanovništvo je moglo da obilazi i gleda pomenute životinje.

Jedna od vrlo važnih osobenosti kulturnog života koja je dobila na značaju bilo je tradicionalno organizovanje balova u dvoru. Knez i kneginja su znali da nekada i četiri puta mjesečno organizuju balove. Na taj način su "lansirali tu novu modu". Tako je 1862. godine jedan savremenik zapisao: "Ima ljudi koje se tuže da u Beogradu nema teatra. Ja mislim da se oni varaju i da je Beograd sav teatar, u kome svaki dan izlaze na pozorje nove komedije i mnoge drame", aludirajući na scene sa balova na kojima je često bilo i preko 300 zvanica. Međutim, mnogima je smetala nova moda, pogotovo u pogledu oblačenja žena "iako su toalete bile ljepše i življe nego što je bilo prije." Muškarcima je smetalo što žene "na glavu stavljaju mnogo cvijeća, često baš čitave vijence", te su se pitali "šta će im ono silno cvijeće i one pantljike, što strpaju na glavu kod onako guste i lijepe kose." Nijesu bile rijetke kritike ni u pogledu oblačenja žena, koje su nosile široke, stilske krinoline. Pojedinci su isticali da duge krinoline "izlažu opasnosti i damu i kavaljera da se svaki čas stropoštaju nasred sale."

PRIREDIO: MILADIN VELjKOVIĆ

(NASTAVIĆE SE)