Ogorčenje u Berlinu

Piše: Jens Turau

Ono što se tokom dana u utorak 6. oktobra događalo u parlamentu pokrajine Saksonija–Anhalt, tokom večeri istog dana prelilo se na nivo savezne politike u Berlinu: vodeći predstavnici njemačkih socijaldemokrata (SPD) marširali su od Bundestaga, kroz Brandenburšku kapiju, pa do obližnjeg trga Bebelplac – što je mjesto gdje su nacisti 1933. spaljivali knjige autora koje su smatrali neprihvatljivim. Na kraju su pjevali i nacionalnu himnu – i to s njihovim visokim funkcionerom, saveznim ministrom odbrane Borisom Pistorijusom na čelu. Mnogi učesnici skupa demonstrativno su nosili primjerke Osnovnog zakona (njemački ustav – prim.ured.), što je bio simboličan gest kojim se naglašava da demokrate sada, više nego ikad, moraju da ustanu u odbranu vladavine prava i ustava.

Ranije tog dana u Magdeburgu, glavnom gradu pokrajine Saksonija–Anhalt, Tobijas Rauš iz Alternative za Njemačku (AfD) izabran je za predsjednika pokrajinskog parlamenta. To je prvi put od Drugog svjetskog rata da predstavnik neke desničarsko-ekstremističke stranke zauzima takvu poziciju. AfD je stranka koju obavještajna agencija u toj maloj njemačkoj pokrajini – koja se nalazi na oko dva sata vožnje zapadno od Berlina – zvanično klasifikuje kao "potvrđeno desničarsku i ekstremističku".

I ne samo to: Rauš je izabran ne samo glasovima svoje stranke i glasovima Saveza za socijalnu pravdu i ekonomski razum (BSW) – to se naime očekivalo. On je na tajnom glasanju dobio još četiri glasa i većina posmatrača vjeruje da su oni mogli da dođu samo od konzervativne CDU, stranke kancelara Fridriha Merca.

Jens Turau

-DW

Vicekancelar i ministar finansija Lars Klingbajl iz redova SPD-a ovako je sumirao situaciju: "Izbor desničarskih ekstremista na takve funkcije je kršenje tabua. Kako je to moglo da se dogodi pod hitno mora da objasni ne samo BSW, nego i CDU." Uostalom, Klingbajlov SPD je u koaliciji sa CDU na saveznom nivou u Njemačkoj, pa događaji u Magdeburgu ujedno opterećuju saveznu vladu.

Nije mnogo pomoglo to što je Torsten Fraj, šef poslaničke grupe konzervativaca iz redova CDU, svoje izjave formulisao oprezno, rekavši da je glasanje tajno i da je zato teoretski svako mogao da glasa za kandidata AfD-a. Ipak, dodao je i ovo: "Činjenica da se to dogodilo izuzetno je zabrinjavajuća i alarmantna."

Ishod ovog prvog glasanja u novom pokrajinskom parlamentu Saksonije–Anhalta nagovještava oštre sukobe koji predstoje toj njemačkoj pokrajini po pitanju odnosa prema AfD-u. Ta krajnje desničarska stranka ubjedljivo je pobijedila na pokrajinskim izborima 6. septembra, vodeći kampanju u kojoj su dominirali zahtjevi za izuzetno strogu migracionu politiku, u kojoj su negirali klimatske promjene i tražili potpuno ukidanje javnog servisa.

Pored toga, AfD – u kojoj su brojni proruski orijentisani političari – kritički gleda na kontinuiranu podršku Njemačke Ukrajini. Savezna ministarka obrazovanja Karin Prin (CDU) istakla je tu činjenicu po povratku iz posjete Ukrajini: "Ljudsko dostojanstvo je nepoovredivo. Vlada koju čine ekstremni desničari s tim nije spojiva, kao ni predsjednik pokrajinskog parlamenta iz redova ekstremne desnice."

Uprkos izbornoj pobjedi, AfD nema apsolutnu većinu. Ako njihov vodeći kandidat Ulrih Zigmund namjerava da u decembru, za kada je planirano glasanje u parlamentu, bude izabran za pokrajinskog premijera, da li će moći – baš kao sada Tobijas Rauš – da računa i na glasove CDU? I to uprkos tome što je kancelar Merc više puta naglašavao da saradnje sa AfD-om apsolutno neće biti?

I tako se ponovo vraćamo na debatu o tzv. protivpožarnom zidu (Firewall). Riječ je o praksi demokratskih stranaka da izbjegavaju bilo kakvu saradnju sa AfD-om. Na lokalnom nivou, taj pristup je odavno prestao da funkcioniše. Sada se čini da se to dešava i na nivou pokrajine. Takav razvoj događaja prije svega ide u prilog krajnjoj desnici, a ne CDU. To mišljenje dijeli i Georg Majer, ministar unutrašnjih poslova Tiringije iz redova socijaldemokrata: "Ako CDU nastavi ovim putem, doprinijeće sopstvenoj propasti. Taj 'protivpožarni zid' ima svoju svrhu."

Naravno, Fabio de Masi, predsjednik stranke BSW na saveznom nivou, stvari vidi drugačije. BSW – stranka koju je osnovala bivša političarka Ljevice Sara Vagenkneht – utrla je put ovakvom razvoju događaja najavom da će glasati za Rauša kao predsjednika parlamenta. De Masi je nedavno izjavio za list Hamburger abendblat: "Moramo da izvučemo AfD iza tog 'protivpožarnog zida'. Do sada tamo nisu morali ništa da dokazuju i mogli su da prikrivaju svoje unutrašnje protivrječnosti. Ne želim da AfD nastavi da raste iza tog zida."

De Masi je, međutim, nekoliko dana prije sjednice pokrajinskog parlamenta mogao da vidi u šta se to njegov BSW upušta. Tada je, naime, Oliver Kirhner, šef poslaničke grupe AfD-a, u desničarskom časopisu "Kompakt" prokomentarisao De Masija i drugu kopredsjedavajuću BSW Mohamed Ali sljedećim riječima: "Zar sada treba da se bavim politikom pet godina sa ljudima koji su pod vođstvom Mohamed Ali i onog tipa, onog poluItalijana, koji kaže: Sve su to nacisti?"

U svakom slučaju, za glasove BSW se prije svega ovoga računalo da su jedini stvarni put AfD-a do vlasti u Saksoniji–Anhaltu. Ostale stranke – CDU, SPD, Zeleni i Ljevica – i dalje kategorički odbacuju svaku saradnju sa AfD-om. Međutim, veliko je pitanje da li će to tako ostati i u narednim nedjeljama.

(Tekst je objavljen na portalu dw.com)

Mišljenja objavljena u tekstovima autora nisu nužno i stavovi redakcije „Dana"